Dənizkirpisi (Echinoidea) dənizlərdə yaşayan, dərisitikanlılar tipindən olan maraqlı və müxtəlif növləri olan bir heyvandır. Onların xarici görünüşü adətən yastı kürəyə bənzəyir, ancaq növlər arasında forma və ölçü baxımından müxtəliflik müşahidə olunur. Bəziləri demək olar ki, mükəmməl kürə şəklindədir, digərləri isə daha uzundur və ya diska bənzər formadadır.
Bədənləri hər biri kiçik əzələlərlə hərəkət etdirilən çoxlu sayda hərəkətli tikanlarla örtülüdür. Bu tikanlar yalnız müdafiə vasitəsi kimi deyil, həm də hərəkət, qida axtarışı və ətraf mühitin araşdırılması üçün istifadə olunur. Tikanların uzunluğu, qalınlığı və rəngi növdən növə dəyişir.
Dənizkirpislərinin ağızları alt tərəfdə, anal dəlikləri isə üst tərəfdə yerləşir. Onlar əsasən yosunlar, bitki qalıqları və kiçik heyvanlarla qidalanırlar. Qida əldə etmək üçün xüsusi bir aparatdan - "Aristotelin fənəri"ndən istifadə edirlər. Bu, beş ədəd çənədən ibarət çox mürəkkəb bir quruluşdur.
Dənizkirpisləri əksər hallarda dayaz sularda, qayalar və ya qumlu diblərdə yaşayırlar. Onlar dəniz ekosistemində mühüm rol oynayır, çünki bitki örtüyünün tarazlığını qorumaqda və qida zəncirində əhəmiyyətli bir halqa olmaqdadırlar. Tədqiqatlar göstərir ki, bəzi dənizkirpisi növləri dəniz qabıqlarının və digər dəniz canlılarının əhəmiyyətli bir hissəsini təşkil edən əhəng daşının əmələ gəlməsində iştirak edirlər.
Növlərin müxtəlifliyinə baxmayaraq, bütün dənizkirpisləri xarici skeleti olan test ilə xarakterizə olunur. Bu test, əhəng daşından ibarət, müdafiə funksiyasını yerinə yetirir və heyvanın daxili orqanlarını qoruyur.