Dən: Azərbaycan dilində “dən” sözü, əsasən, dənli bitkilərin yetişmiş, ayrı-ayrı toxumlarını ifadə edir. Sadəcə “toxum” demək deyil, daha çox bu toxumun yetişmiş, biçilmiş və təsərrüfatda istifadəyə hazır vəziyyətdə olduğunu vurğulayır. Belə ki, “buğda dənəsi”, “arpa dənəsi”, “qarğıdalı dənəsi” kimi ifadələrdə “dən” sözü, bitkinin çoxalma üçün istifadə edilən hissəsini deyil, məhsul kimi toplanmış və istifadəyə hazır vəziyyətdə olan hissəsini təmsil edir. Bir çovdar başağının içindəki yüzlərlə kiçik toxumdan hər biri, öz-özlüyündə bir dənədir.
“Dən” sözünün mənası, yalnız botanik baxımdan deyil, həm də məcazi mənada işlədilə bilər. Məsələn, “şirin dən” ifadəsi, bəzi meyvələrin içindəki, şirin və şirəli hissəcikləri bildirir. Bu mənada “dən” sözü, “toxum” sözündən fərqli olaraq, meyvənin yeyilən, dadlı hissəsini vurğulayır. Beləliklə, “dən” sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilir.
Bir çox atalar sözləri və şeirlərdə də “dən” sözü simvolik məna daşıyır. Misal üçün, “Dənin ağırlığından sünbüllər başını əyir, biçinçilərə gəl-gəl deyir” deyimi, bol məhsulun simvolu kimi işlənir və zəhmətin bəhrəsini, sərvətin bolluğunu ifadə edir. Bu mənada “dən”, yalnız konkret bir toxumu yox, həm də bolluğu, var-dövləti təcəssüm etdirir.
Ümumi olaraq, “dən” sözü Azərbaycan dilində çoxşaxəli və mənalı bir sözdür. Onun konkret mənası, hər bir halda, cümlənin kontekstindən asılı olaraq dəqiqləşdirilir. Həm konkret, həm də məcazi mənaları ilə zəngin olan bu söz, dilin ifadə imkanlarını genişləndirir.