izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Dəmbədəm (farsca mənşəli zərf) sözü, zamanın fasiləsiz, ardıcıl və sürətli axışını ifadə edən bir söz olaraq, Azərbaycan dilində geniş istifadə olunur. "Saatbasaat", "anbaan", "hər ləhzə", "hər dəqiqə", "hər an" və "daim" kimi sözlərlə sinonim olsa da, "dəmbədəm" daha çox bir hadisənin ardıcıl və fasiləsiz təkrarını, bir vəziyyətin davamlılığını vurğulayır. Yəni, sadəcə zamanın keçməsindən daha çox, zaman içindəki bir hadisənin ardıcıl, sürətli və fasiləsiz təkrarını ifadə edir.

Məsələn, "dəmbədəm yağış yağır" cümləsində yağışın fasiləsiz, ardıcıl şəkildə yağması vurğulanır. "Hər dəqiqə yağış yağır" cümləsi ilə müqayisədə "dəmbədəm yağış yağır" cümləsi daha intensiv, daha sürətli və daha davamlı bir yağışı təsvir edir. Bu baxımdan "dəmbədəm" sözü sadəcə "hər an" və ya "hər dəqiqə" mənalarından daha çox şey ifadə edir.

Bundan əlavə, "dəmbədəm" sözünün "getdikcə" mənasında da işlədilməsi maraqlıdır. Bu istifadədə söz, bir hadisənin tədricən, addım-addım artmasını və ya dəyişməsini ifadə edir. Məsələn, "dəmbədəm qaranlıq çökdü" cümləsi qaranlığın tədricən, yavaş-yavaş çökdüyünü bildirir.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, Fars dilindən gəldiyini görürük. Fars dilindəki orijinal mənası və fonetik quruluşu ilə Azərbaycan dilindəki istifadəsi arasındakı əlaqəni araşdırmaq, sözün ifadə etdiyi məna çalarlarını daha yaxşı anlamağa kömək edə bilər. Verilən şeir misrasında isə "dəmbədəm nalə qılıb" ifadəsi, şəxsin fasiləsiz, davamlı şəkildə fəryad etdiyini, kədərini ifadə edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz