Dəftərçə sözü Azərbaycan dilində kiçik ölçülü, ümumiyyətlə cibdə daşınmaq üçün əlverişli olan dəftəri bildirir. Əsasən qeydlər, qaralamalar, qısa qeydlər və ya xatirələr üçün istifadə olunur. "Kiçik dəftər" və "bloknot" sözləri onun sinonimləri kimi qəbul edilə bilər, lakin dəftərçə daha çox şəxsi istifadə üçün nəzərdə tutulan, daha kompakt və rahat bir formaya malikdir.
Dəftərçələrin müxtəlif növləri mövcuddur: spiral ilə bağlanmış, yapışqanlı vərəqləri olan, cibi olan, sərt qapaqlı və ya yumşaq qapaqlı, müxtəlif ölçülərdə və materiallardan hazırlanmış. Onların dizaynı və funksiyası istifadə məqsədindən asılı olaraq dəyişir. Məsələn, bəzi dəftərçələr xüsusi qeydlər üçün (məsələn, telefon nömrələri, ünvanlar), bəziləri isə yaradıcı işlər üçün (məsələn, şeirlər, eskizlər) istifadə olunur.
Tarix boyu dəftərçələr müxtəlif məqsədlər üçün istifadə olunub. Sənətkarlar eskizlərini, şairlər şeirlərini, səyyahlar qeydlərini və müşahidələrini kiçik dəftərçələrə yazmışlar. Hətta müharibə dövründə əsgərlər mühüm məlumatları və ya xatirələrini bu kiçik, rahat dəftərlərə qeyd edirdilər. Bu gün də dəftərçələr müxtəlif peşələrin nümayəndələri tərəfindən – jurnalistlər, yazıçıların, tələbələr və sadəcə olaraq gündəlik həyatlarında qeydlər aparmaq istəyən insanlar tərəfindən geniş istifadə olunur.
Verilən nümunədə ("Bahadır dəftərçəsini xeylaq yazandan sonra meşədə gəzirdi") dəftərçənin şəxsi istifadəsinə işarə edilir. Bahadırın meşədə gəzməsi ilə dəftərçəyə yazdıqları arasında bir əlaqə (məsələn, meşə haqqında qeydlər, planlar) olduğunu ehtimal etmək olar. Bu da dəftərçənin həm praktiki, həm də simvolik əhəmiyyətini vurğulayır – o, həm məlumatları qeyd etmək üçün bir vasitə, həm də şəxsi təcrübələrin və düşüncələrin daşıyıcısıdır.