Dəfətən (ər.) zərfi köhnə Azərbaycan dilində tez-tez işlənən bir sözdür. Müasir dilin ifadə imkanlarının zənginləşməsi ilə istifadə tezliyi azalsa da, tarixi əhəmiyyətini və bədii təsir gücünü qoruyub saxlayır. "Dərhal", "o saat", "əlüstü", "birdən", "bir dəfədə" mənalarına malikdir. Bu sözün əsas xüsusiyyəti ani, sürətli və gözlənilməz hərəkət və hadisələri ifadə etməsidir.
Məsələn, verilən misalda Xlestakovun "Mənim hökmlərim dəfətən cari olur!" ifadəsi onun özünün həddindən artıq özünəinamı və qərarlarının ani olmasını vurğulayır. Bu cümlədə "dəfətən" zərfi Xlestakovun xarakterini və təsvir olunan vəziyyətin sürətli, gözlənilməz inkişafını daha da aydınlaşdırır. Sözün köhnəliyindən asılı olmayaraq, müasir yazı və nitqdə də uyğun məqamlarda, xüsusilə ədəbi üslubda istifadə edilə bilər və cümlələrə daha canlı, obrazlı bir təsir bəxş edə bilər.
Etimoloji baxımdan, "dəfətən" sözünün mənşəyini və etimoloji bağlılığını təyin etmək maraqlı bir araşdırma mövzusudur. Ehtimal ki, sözün əsasında "dəfə" ("dəfə" - dəfə, növbə, dəfəlik) kökü durur və "-tən" əlavəsi zaman bildirən məna verir. Beləliklə, "dəfətən" "bir dəfədə, dərhal" mənasını daha yaxşı ifadə edir. Bu mənada araşdırma aparmaq və sözün tarixi kontekstini aydınlaşdırmaq onun dilçilik baxımından daha yaxşı anlaşılmasına kömək edə bilər.