Dəbərtmək felinin əsas mənası bir şeyi, bir varlığı yerindən tərpətmək, sarsıtmaq, hərəkətə gətirmək deməkdir. Bu tərpənmə birdən-birə və güclü bir təsir nəticəsində baş verə bilər, eləcə də tədricən və zəif bir təsirin nəticəsində də baş verə bilər. Məsələn, güclü bir külək ağacı dəbərtə bilər, yaxud da birinin yuxusunu dəbərtən bir səs də ola bilər.
Lüğətlərdəki qısa izah "yerindən tərpətmək, yerindən oynatmaq" ifadəsi ilə kifayətlənsə də, dəbərtmək daha çox dincliyi, sakitliyi pozmaq mənasını da özündə ehtiva edir. Yəni, bir şeyin və ya birinin rahat vəziyyətini pozmaq, ona təsir edərək normal vəziyyətindən çıxarmaq kimi də başa düşülə bilər. Misal üçün, qəfil bir hadisə insanları dəbərtə bilər, yaxud da sərt danışıq birini dəbərtə bilər.
Maraqlı cəhət ondan ibarətdir ki, "dəbərtmək" fəli yalnız fiziki cisimlərə deyil, həm də insanların emosional vəziyyətinə, mənəvi rahatlığına da aid edilə bilər. Məsələn, kədərli bir xəbər insanı dəbərtə bilər, yaxud dərin düşüncələrdən dəbərtmək mümkün deyil. Bu baxımdan, "dəbərtmək" fəli çoxşaxəli bir məna kəsb edir və müxtəlif kontekstlərdə fərqli mənalarda istifadə oluna bilər.
Verilən nümunədə ("Bombaların gurultusu hərdənbir yatmışları, deyəsən, yuxudan dəbərtdi") dəbərtmək sözü, səs-küyün yatmışları yuxudan oyatdığını və onların sakit vəziyyətinin pozulduğunu göstərir. Yəni, burada dəbərtmək həm fiziki (yuxudan oyatmaq), həm də emosional (qorxu, narahatlıq hissi yaratmaq) təsiri bildirir.