izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Dəbərişmək felinin Azərbaycan dilindəki əsas mənası "tərpənməyə başlamaq, tərpənmək" olsa da, bu sadə izah sözün ifadə etdiyi incə mənaları tam əks etdirmir. Lüğətlərdəki qısa izah həyatın real təsvirinə uyğun gəlməyə bilər. Əslində, "dəbərişmək" daha çox qarışıqlıq, çaşqınlıq, qorxu və ya şoka məruz qalmış bir çox insanın eyni anda, bir-birinə təsir edərək, bir az da çaşqın və qeyri-müəyyən şəkildə hərəkət etməyini, tərpənməyini ifadə edir. Bu, birdən çox insanın eyni anda, bir-birinə təsir edərək hərəkətə keçməsi deməkdir, yalnız sadəcə hərəkət deyil, qarışıqlıq və çaşqınlıq içindəki hərəkət.

Misal olaraq, şeirdəki "dəbərişməz də, veribdir, deyəsən, can, ölüb…" ifadəsində qonşuların qışqırıq səslərindən sonra hərəkətsiz qalması, hətta ölümü xəbər verən bir vəziyyətə düşməsi təsvir olunur. Burada "dəbərişmək" yalnız tərpənməmək deyil, həm də qorxu, şok və ya dəhşət səbəbindən tamamilə hərəkətsizliyə düşmək mənasında işlənir. Yəni, onlar o qədər qorxublar ki, tərpənə bilməyiblər, sanki donub qalıblar.

Beləliklə, "dəbərişmək" sözünün mənasını daha geniş və dəqiq şəkildə ifadə etmək üçün "qorxu, şok və ya çaşqınlıq səbəbindən bir çox insanın eyni anda, qarışıq və qeyri-müəyyən şəkildə tərpənməyə başlaması, və ya tamamilə hərəkətsiz qalması" kimi izah etmək daha münasib olardı. Bu sözün işlədilməsi kontekstindən asılı olaraq, "tərpənmək"dən fərqli olaraq daha güclü emosional yük daşıyır və situasiyanın gərginliyini vurğulayır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz