izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Dəhədə sözü Azərbaycan dilində, fasiləsiz, davamlı, ara vermədən danışma, söhbət etmə mənasında işlənir. Bu, sadəcə sözlərin ard-arda düzülməsi deyil, bir neçə dəqiqə və ya saatlarla fasiləsiz nitqin davam etməsini ifadə edir. Söhbət, danışıq, təqdimat və ya hər hansı digər şifahi ifadə formasında ola bilər.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "dəhə" kökünün "on" mənasını verən köhnə türkcə sözlə əlaqəli olması ehtimalı var. Belə ki, "on" sayı kimi, dəhədə də bir növ fasiləsiz, ardıcıl bir prosesi ifadə edir. Ancaq bu, yalnız bir ehtimal olaraq qalır və dilçilər tərəfindən daha ətraflı araşdırılmağı tələb edir.

Dəhədə sözü ümumiyyətlə, danışanın həyəcanını, coşğunu, fikirlərini sürətlə və davamlı şəkildə ifadə etmək istəyini göstərir. Bu, həm müsbət, həm də mənfi kontekstdə istifadə oluna bilər. Məsələn, maraqlı bir hekayəni dəhədə danışmaq müsbət, əsəbləşərək dəhədə danışmaq isə mənfi bir hal kimi qəbul edilə bilər. Sözün istifadəsindən asılı olaraq, dinləyicidə fərqli təəssüratlar yarada bilər: heyranlıq, bezmə, qıcıqlanma və s.

Müasir Azərbaycan ədəbi dilində "dəhədə" sözü daha çox məcazlı mənada, yəni uzun və fasiləsiz danışmağı ifadə etmək üçün işlədilir. Dialekt və ya qeyri-rəsmi nitqdə isə daha geniş mənada, məsələn, ardıcıl bir hadisənin baş verməsi üçün də istifadə oluna bilər (məs., "Yağış dəhədə yağdı"). Lakin ədəbi dilin tələblərinə uyğun olaraq, əsas mənası uzun və fasiləsiz danışma olaraq qalır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz