De (D): Azərbaycan dilinin fonetik sistemindəki "D" hərfi və bu hərflə təmsil olunan samitin adıdır. "De" sözü, həm hərfin adını, həm də səsini bildirir. Yəni, həm yazılı formada "D" simvolunu, həm də danışıqda bu simvolun ifadə etdiyi səsi təyin edir. Bu, digər əlifba hərflərinin adlandırılma prinsipinə uyğun gəlir (məsələn, "A", "Be", "Se" və s.).
Fonetik baxımdan "D", alveolyar sürtkəli samitdir. Bu o deməkdir ki, dilin ön hissəsi alveol adlanan diş ətini yaxınlaşdıraraq, hava axınına mane olur və "d" səsi əmələ gəlir. "D" səsi sözlərdə mövqeyindən asılı olaraq, səslənməsində incə fərqlər göstərə bilər. Məsələn, sözün əvvəlində və ya saitlərdən sonra səslənməsi sözün ortasında və ya sonundakı səslənməsindən fərqlənə bilər. Bu fərqlər çox kiçik olsa da, fonetika üzrə tədqiqatlar bunların mövcudluğunu göstərir.
Qeyd etmək lazımdır ki, "De" sözünün özü də "D" hərfi ilə başlayır və bu, Azərbaycan əlifbasında hərflərin adlandırılması üçün istifadə olunan məntiqi ardıcıllığı göstərir. Bu sadə görünən adın arxasında fonetika və dilin strukturu ilə bağlı maraqlı detallar gizlənir. "De" sözünün təhlili, dilin necə işlədiyini və səslərin necə əmələ gəldiyini daha yaxşı anlamaq üçün faydalı bir nümunədir.