izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Dartaylama: Azərbaycan dilinin köhnə və nadir istifadə olunan sözlərindən biridir. "Dartaylamaq" felindən törəmiş isimdir. Əsas mənası, bir şeyi dartaraq, çəkərək və ya qüvvət tətbiq edərək hərəkətə gətirmək, yerdən qoparmaq, sürüşdürmək kimi işləmləri əhatə edir. Bu hərəkət nəticəsində obyekt həddindən artıq gərginliyə, bəzən də dağılmağa doğru aparıla bilər.

Daha geniş mənada, dartaylama fiziki bir qüvvənin tətbiqi ilə əlaqəli bir prosesi, yəni nəyinsə zorla hərəkət etdirilməsini, yerini dəyişməsini ifadə edə bilər. Məsələn, ağır bir yükü dartmaqla yerdən qoparmaq, bir əşyanı qüvvətli şəkildə çəkib başqa yerə aparmaq və ya köhnə bir taxtaya qüvvət tətbiq edərək onu sındırmaq dartaylama kimi təsvir oluna bilər.

Maraqlı bir cəhət də odur ki, "dartaylama" sözü, yalnız fiziki hərəkətləri deyil, məcazi mənada da istifadə oluna bilər. Məsələn, çətin bir vəziyyətdən, bir maneədən zorla keçmək, çətin bir işdən özünü qurtarmağa çalışmaq da məcazi olaraq "dartaylama" ilə ifadə oluna bilər. Bu mənada, sözün emosional yükü artır və mübarizə, çətinliklərə qalib gəlmək kimi anlamlar da əlavə olunur.

Qısacası, "dartaylama" sözü, səlis dilin gündəlik istifadəsində nadir olsa da, zəngin fonetikası və ifadə etdiyi geniş məna çalarları ilə maraqlı bir leksik vahiddir. Köhnə Azərbaycan ədəbiyyatında rast gəlinə biləcək bu sözün tədqiqi, dil tarixi və dilin inkişafı baxımından əhəmiyyətlidir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz