Darkeşlik, əsas mənası darısqallıq olsa da, yalnız bununla məhdudlaşmayan, daha geniş və çoxqatlı bir anlayışı əhatə edir. Sözün kökündə olan "dar" ifadəsi fiziki məkandan daha çox, insanın düşüncə və duyğu dünyasının məhdudluğunu, qapalı olmasını ifadə edir. Darkeşlik, insanın öz dünyasına qapanması, başqalarının fikirlərinə, inanclarına və həyat tərzlərinə qarşı qapalı və tolerant olmayan bir münasibət bəsləməsidir.
Bu darlıq, yalnız fiziki məkanın kiçikliyi ilə deyil, həm də insanın dünyagörüşünün, təcrübəsinin məhdudluğu ilə əlaqədardır. Darkeş insan, adətən, özününküləri xaricində olan hər şeyə şübhə ilə yanaşır, fərqliliyi qəbul etməkdə çətinlik çəkir və tez-tez qərəzli və ayrıseçkən davranışlar nümayiş etdirir. Onun dünyası, özünün qəbul etdiyi ideologiyalar, inanclar və dəyərlər ilə məhdudlaşır, digər mümkün perspektivləri görməkdə və qəbul etməkdə çətinlik çəkir.
Darkeşliyin səbəbləri müxtəlif ola bilər: qapalı bir mühitdə böyümək, məlumat çatışmazlığı, qorxu və qeyri-müəyyənlikdən qaynaqlanan təhlükəsizlik hissi, özünə inamsızlıq və ya öz kimliyinin təsdiqini başqalarının rədd etməsindən qorxmaq. Bütün bunlar darkeşliyin inkişafına və möhkəmlənməsinə təkan verə bilər.
Darkeşlik, cəmiyyət üçün mənfi nəticələr doğura bilər: nifaq, qarşıdurma, diskriminasiya və özgür düşüncənin əngəllənməsi. Buna görə də, darkeşliyin aradan qaldırılması, tolerantlığın və fərqliliyin qəbulunun təşviqi üçün vacibdir. Bu isə, təhsilin, mədəni mübadilənin və açıq ünsiyyətin vasitəsilə mümkündür.