Dalandarlıq – əsasən kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan əhalinin yaşadığı ərazilərdə yayılmış bir peşənin adıdır. Lüğətlərdə sadəcə "dalandarın işi, vəzifəsi" kimi təqdim olunsa da, dalandarlığın mahiyyəti daha geniş və çoxşaxəlidir. Bu, sadəcə məhsul satmaqdan ibarət deyil; əslində, kəndlilərlə şəhər arasında bir körpü rolunu oynayan mürəkkəb bir ictimai-iqtisadi əlaqəni əks etdirir.
Dalandarlar, əsasən, kənd təsərrüfatı məhsullarını (meyvə, tərəvəz, taxıl və s.) kəndlilərdən alıb, şəhər bazarlarına aparır və ya şəhərlilərin sifarişlərini kəndlilərə çatdırırdılar. Bu proses, yalnız ticarət əməliyyatından ibarət deyildi; dalandarlar, həm də kəndlilər üçün məhsul satışında vasitəçi, məsləhətçi, hətta müəyyən mənada maliyyə dəstəyi rolunu oynayırdılar. Kəndlilər əkin-biçin mövsümündə pul ehtiyacı duyduqları zaman, dalandarlardan əvvəlcədən pul alır, məhsul yetişdikdən sonra isə borcunu ödəyirdilər. Beləliklə, dalandarlar kəndlilərin iqtisadi həyatında əhəmiyyətli rol oynayırdılar.
Dalandarlıq, sadəcə bir peşə olmaqdan kənara çıxaraq, kənd və şəhər arasında mədəni və informasiya mübadiləsinə də töhvə vermişdir. Dalandarlar, şəhərdə olan yenilikləri, kəndə, kəndin məhsuldarlığı ilə bağlı məlumatları isə şəhərə daşıyırdılar. Onlar, həm də bəzi hallarda kiçik miqyaslı poçt xəbər daşıyıcısı kimi də fəaliyyət göstərirdilər.
Müasir dövrdə, nəqliyyatın və kommunikasiyanın inkişafı ilə dalandarlıq peşəsi getdikcə əhəmiyyətini itirmişdir. Ancaq bu peşənin tarixi və sosial-iqtisadi əhəmiyyəti dəyərləndirilməlidir, çünki o, uzun müddət kənd əhalisinin həyatında böyük rol oynamışdır. Mətninizdə verilən misal da bunu təsdiq edir: "Həyətlərində neçə ildən bəri dalandarlıq edən bu kişinin ona xeyli yaxşılığı dəymişdi" – bu, dalandarların yalnız ticarət tərəfdaşı deyil, həm də ictimai həyatın fəal iştirakçısı olduğunu göstərir.