Çölnanəsi (Mentha longifolia) Azərbaycan florasının zənginliyini təmsil edən, əsasən yabanı halda bitən bir nanə növüdür. "Çöl" sözünün önəki olaraq istifadəsi, bitkinin əsasən çöllük, səhra və ya quru ərazilərdə rast gəlindiyini göstərir. Lakin bu, onun yalnız bu ərazilərdə bitməsi mənasını vermir; çölnanəsini meşə kənarlarında, çay kənarlarında və ya digər rütubətli yerlərdə də müşahidə etmək mümkündür.
Botanik baxımdan Lamiaceae (Dudaklılar) fəsiləsinə aid olan çölnanəsi, digər nanə növləri kimi xoş ətirli yarpaqlara malikdir. Bu ətir, bitkidəki efir yağlarının tərkibindən qaynaqlanır və həm aromaterapiyada, həm də müxtəlif qida məhsullarının dadını və ətirini artırmaqda istifadə oluna bilər. Çölnanəsinin yarpaqları xalq təbabətində də geniş istifadə olunmuşdur. Həzm sisteminin işini yaxşılaşdırmaq, soyuqdəymə əlamətlərini yüngülləşdirmək və sakitləşdirici təsir göstərmək kimi müxtəlif faydaları olduğu düşünülür, lakin bu iddiaların elmi əsasının daha dərin tədqiqata ehtiyacı vardır.
Çölnanəsi, yayıldığı geniş əraziyə görə müxtəlif yerli adlarla da tanına bilər. Bu adlar regiondan regiona dəyişsə də, ümumi olaraq bitkinin əsas xüsusiyyətlərini – nanə növü olması və əsasən yabanı halda bitməsini – əks etdirir. Beləliklə, çölnanəsi yalnız bir bitki adı deyil, həm də Azərbaycanın təbiətinin, bitki örtüyünün və xalq mədəniyyətinin bir hissəsidir.
Qeyd etmək lazımdır ki, çölnanəsinin müəyyən bir növü haqqında dəqiq məlumat əldə etmək üçün əlavə botaniki araşdırmalar aparmaq və ya mütəxəssislərə müraciət etmək tövsiyə olunur. Çünki “çölnanəsi” adı bir neçə fərqli nanə növünü də əhatə edə bilər.