izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Çox-az sözü, Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində "bax az-çox" kimi izah olunsa da, mənasını daha geniş və dəqiq şəkildə izah etmək mümkündür. Sadəcə "az-çox" deyilməsinin səbəbi, sözün əsasən miqdarı, həcmi ifadə edən kontekstdə işlənməsidir. Ancaq "çox-az" ifadəsi, həm də keyfiyyətə, vəziyyətə, hətta duyğulara da şamil oluna bilir.

Sözün əsas mənası, bir şeyin miqdarının və ya həcminin müəyyən bir həddə çatmasına yaxın olmasını, qiymətləndirmədə nisbi bir göstərici olmasını ifadə edir. Yəni, dəqiq bir miqdarı bilmədən, mövzunun miqdarının çoxluğa və ya azlığa yaxın olduğunu bildirir. Məsələn, "çox-az qaldı" ifadəsi, bir işin tamamlanması üçün çox az zaman qaldığını və ya bir hadisənin baş verməsinə az qaldığını ifadə edir.

Ancaq "çox-az" ifadəsi, poetik əsərlərdə daha geniş mənalarda da işlənir. Misal olaraq, verilən şeir parçalarında ("Çoxa-aza Füzuli; Qocaldı, dərdlərini; Yazayaza Füzuli. B.Vahabzadə") "çox-az" ifadəsi, Füzuli'nin həyatının çox hissəsinin dərdlərlə keçdiyini, yazıya həsr etdiyi zamanın nisbətən az olduğunu ifadə etmək üçün işlədilib. Burada konkret bir rəqəm yoxdur, daha çox həyatın əsas hissəsinin dərdlərə, nisbətən az hissəsinin isə yazıçılığa həsr olunduğunu vurgulanır.

Beləliklə, "çox-az" ifadəsi sadəcə "az-çox" mənasından daha çox şəxsi duyğuların, təcrübələrin ifadəsində, poetik təsvirlərdə və ədəbi kontekstlərə uyğun olaraq istifadə olunan nisbi bir qiymətləndirmə vasitəsidir. Onun mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişir və dəqiq rəqəmlərlə ölçülə bilməz.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz