Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində "çırtmaq" sözünün mənası, əsasən "çırtlamaq" felinin sinonimi kimi, üçüncü mənada izah edilir. Lakin bu izah kifayət qədər geniş deyil. "Çırtmaq", günəşin səhər tezdən görünməyə başlaması, aydınlığa qovuşması, parıltılı şəkildə səmaya çıxması mənasında işlənir. Bu, sadəcə "çıxmaq" feli ilə ifadə olunan hərəkətdən fərqli olaraq, günəşin səhər səmasında görünüşünün xüsusi bir təsvirini verir.
Sözün əsasında "çırt" səsi dayanır ki, bu səs qısa, ani və parlaq bir hadisəni ifadə edir. Günəşin səhər tezdən birdən-birə görünməsi, karanlıqdan işığa kəskin keçid məhz bu "çırt" səsi ilə assosiasiya olunur. Beləliklə, "çırtmaq" sözü, günəşin səhər səmasında görünməsinin dramatik, təsirli və poetik bir təsvirini verir.
Misal olaraq, "Araba şəhərdən çıxarkən günəş yenicə çırtır..." cümləsində "çırtır" sözü, sadəcə günəşin səhər səmasında görünməsini deyil, həm də bu hadısənin ani, parlaq və möhtəşəm olduğunu vurğulayır. Günəşin səhər səmasında görünməsinin bu poetik təsviri, mətnə xüsusi bir estetik zövq qazandırır.
Ümumiyyətlə, "çırtmaq" sözü Azərbaycan dilinin zəngin leksikasının bir nümunəsidir və onun istifadəsi mətnə əlavə bir rəngarənglik və ifadəlilik qazandırır. Bu sözün dəqiq mənasını anlamaq üçün mətnin ümumi konteksti nəzərə alınmalıdır.