izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Çərdəkli sözü, Azərbaycan dilində əsasən "çəyirdək dolu, çoxlu çəyirdəyi olan" mənasında işlənir. Lakin bu izah, sözün zəngin mənasını tam əks etdirmir. Çərdəkli, sadəcə çəyirdəyin miqdarını ifadə etməklə yanaşı, həm də meyvənin, tərəvəzin, ya da başqa bir şeyin daxili hissəsinin bol və dolğun olmasını, sıx olmasını bildirir. Belə ki, "çərdəkli nar", "çərdəkli qarpız" ifadələrində "çərdəkli" sözü, sadəcə çoxlu çəyirdəyin olması deyil, həm də meyvənin ətli, şirəli və dolğun olmasını ifadə edir. Bu baxımdan, "çərdəkli" sözü keyfiyyət göstəricisi kimi də istifadə olunur.

Məsələn, "çərdəkli quş yuvası" deyərkən, yuvada çoxlu yumurta olmasını deyil, yuvada malzemənin bolluğunu, möhkəmliyini və dolğunluğunu ifadə etmək istəyirik. Yəni, "çərdəkli" yalnız miqdarı deyil, həm də sıxlığı, dolğunluğu, bəzən isə keyfiyyəti ifadə edən bir söz olaraq işlənir. Bu da sözün mənasını daha da genişləndirir və məcazi mənalarda da istifadəsinə imkan yaradır.

Daha maraqlı bir tərəfdən, "çərdəkli" sözü, bəzi bölgələrdə, xüsusilə də kənd yerlərində, "toxumlu", "dənli" mənasında da istifadə olunur. Məsələn, "çərdəkli taxıl" ifadəsi ilə bol toxumlu taxıl növlərini nəzərdə tutmaq olar. Bu da sözün sinonim dairəsini daha da genişləndirərək onun lüğətdəki sadə tərifini aşan bir məna çalarına sahib olduğunu göstərir.

Nəticə olaraq, "çərdəkli" sözü, sadə bir tərifə sığmayan, zəngin məna çalarlarına sahib bir sözdür. Onun istifadə sahəsi genişdir və kontekstdən asılı olaraq müxtəlif mənalar kəsb edə bilir. Sadəcə "çəyirdək dolu" mənasından daha çox, "dolğunluq", "sıxlıq", "bolluq" və "keyfiyyət" kimi mənaları da özündə ehtiva edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz