izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Çəpəndazı sözü, Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində əsasən "çəpək" sözünün 1 və 2-ci mənaları ilə əlaqələndirilir. Lakin bu, sözün bütün mənasını əhatə etmir və məna çalarlarının zənginliyini tam olaraq əks etdirmir. "Çəpək" özündə həm "çoxlu sayda kiçik, bəzən isə iri şeylər" mənasını, həm də "xırda, əhəmiyyətsiz şeylər" mənasını daşıyır. Bu səbəbdən "çəpəndazı" sözünü sadəcə "çəpəyə bənzər" kimi izah etmək yetərli deyil.

Daha dəqiq ifadə etmək üçün, "çəpəndazı" sözünü "çoxlu sayda və ya çoxlu miqdarda olan, bəzən də xırda və əhəmiyyətsiz görünən, lakin bir yerdə toplanmış şeylərin məcmusu" kimi təyin etmək olar. Bu, sözün həm kəmiyyət, həm də keyfiyyət baxımından daha dolğun təsvirini verir. Məsələn, "çəpəndazı pul", "çəpəndazı daş", "çəpəndazı adam" ifadələrini düşünək: burada həm sayın çoxluğu, həm də həmin şeylərin xırda, əhəmiyyətsiz, ya da əksinə, kütləvi olması nəzərdə tutula bilər. Sözün kontekstə asılı olaraq mənasının dəyişməsi də mümkündür.

Maraqlı bir məqam da budur ki, "çəpəndazı" sözü, həm konkret, həm də məcazi mənada işlədilə bilər. Konkret mənada, yuxarıda göstərilən nümunələr kimi, fiziki varlıqları təsvir edə bilər. Məcazi mənada isə, məsələn, "çəpəndazı problemlər", "çəpəndazı işlər" kimi ifadələrdə, çoxlu sayda, bəlkə də həll edilməsi çətin olan vəziyyətləri bildirə bilər. Beləliklə, "çəpəndazı" sözü olduqca çox mənalı və ifadəli bir sözdür və onun mənasının tam olaraq başa düşülməsi üçün kontekstə diqqət yetirilməlidir.

Nümunə cümlənizdəki ("Qazı qarıya çəpəndazı baxıb soruşdu: – Bəs, sığallı xanım, bizim zəhmətimiz?") kontekstdə "çəpəndazı" sözü, ehtimal ki, qazın və qarının birgə əldə etdikləri, lakin miqdarı çox olmayan məhsulu və ya qazancını ifadə edir. Burada "çəpəndazı" sözü, həm kiçik miqdarı, həm də əldə edilən məhsulun çoxlu sayda kiçik hissələrdən ibarət olmasını bildirir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz