Çaybasar sözü, Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında çayların xarakterik coğrafi xüsusiyyətlərindən birini ifadə edir. Əsasən çayların sahilboyu ərazilərini təsvir edərək, daşqın zamanı suların basdığı, nəmli və bəzən bataqlıqlaşmış torpaqları əhatə edir.
Daha dəqiq ifadə etmək üçün deyə bilərik ki, çaybasar, çayın daşma səviyyəsinə qədər uzanan, adi halda quru olan, lakin daşqın zamanı su altında qalan düzənlik və ya əyri-əyri sahil zolağıdır. Bu sahələr çayın daşqın suları tərəfindən vaxtaşırı sulanır və allüvial (çay çöküntüləri) torpaqlarla zəngindir. Bu torpaqlar, məhsuldarlığı ilə seçildiyindən, əkinçilik üçün əlverişli olsa da, daşqın riski səbəbiylə əkinçilikdə xüsusi tədbirlər tələb edir.
Çaybasarların əmələ gəlməsi çayların eroziya və akumulyasiya fəaliyyəti ilə sıx bağlıdır. Yəni, çay suları dağlardan gətirdiyi çöküntüləri sahillərində əmələ gətirərək, düzənliklər yaradır. Bu düzənliklər, çayın normal səviyyəsindən yuxarı hissələrini əhatə edir və daşqın zamanı su altında qalır. Beləliklə, çaybasarlar çayların dinamik təbiətinin aydın göstəricisidir.
Maraqlı bir məqam da odur ki, çaybasarlar bəzi hallarda unikal bitki örtüyünə malikdir. Daşqınlara davamlı bitkilər, həmçinin su quşları və digər su canlıları üçün əlverişli yaşayış mühiti yaradır. Bu baxımdan çaybasarlar, biomüxtəlifliyin qorunması baxımından da əhəmiyyətlidir.