izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Çartist sözü ingiliscə "Chartism" sözündən götürülmüşdür və XIX əsr İngiltərəsindəki sosial-siyasi hərəkat olan Çartizm hərəkatının tərəfdarlarını, iştirakçılarını ifadə edir. Sadəcə "tərəfdar" və ya "iştirakçı" olmaqdan daha geniş bir məna daşıyır.

Çartistlər, əsasən işçi sinifindən olan insanlar olub, səs hüququ, siyasi islahatlar və sosial ədalət tələb edirdilər. Onların tələbləri "Xalq Xartiyası"nda (The People's Charter) əks olunmuşdu və bu xartiya altı əsas məqamı əhatə edirdi: ümumi səsvermə hüququ, gizli səsvermə, seçki dairələrinin bərabər bölgüsü, vəkillərin əmlak məhdudiyyətlərindən azad edilməsi, seçki xərclərinin azaldılması və illik parlament seçkiləri.

Çartizm hərəkatı, sənaye inqilabının yaratdığı sosial bərabərsizliyi və işçi sinfinin ağır şərtlərdə yaşamasını etiraz əlaməti olaraq ortaya çıxmışdı. Çartistlər, yalnız siyasi hüquqlar deyil, həm də iqtisadi və sosial ədalət arzusunda idilər. Onlar nümayişlər, mitinqlər və petisiyalar vasitəsilə öz tələblərini irəli sürürdülər. Hərəkət, baxmayaraq ki, istədiyi qədər geniş miqyaslı dəyişikliklər əldə edə bilmədi, İngiltərədə demokratikləşmə prosesinə böyük təsir göstərdi və sonrakı siyasi islahatlar üçün yol açdı.

Beləliklə, "çartist" sadəcə bir hərəkatın üzvü deyil, həm də sosial ədalət, siyasi azadlıq və demokratiya uğrunda mübarizə aparan, öz zamanının siyasi və sosial dəyişikliklərinin öncülərindən biri olan bir insanı təmsil edir. Onların ideyaları və mübarizəsi bu gün də sosial ədalət hərəkatlarına ilham verir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz