izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Çaparaqlamaq felinin Azərbaycan dilindəki mənası, sadəcə "çaparaq getmək və ya gəlmək; yüyürmək" kimi qısa bir izahla kifayətlənə bilməz. Bu sözün özündə daha geniş bir məna dünyası, hətta bir az da rəngarənglik gizlənir.

Birincisi, "çaparaqlamaq" hərəkətin sürətini və qüvvətini vurğulayan bir sözdür. Sadəcə "yüyürmək" deyil, "həvəslə, şövqlə, hətta bir az da nizam-intizama əməl etmədən yüyürmək" kimi təsəvvür edilə bilər. Uşağın sevincindən çaparaqlaması ilə yetkinin bir işə yetişmək üçün çaparaqlaması arasında hiss edilən fərq, bu sözün ifadə etdiyi enerjinin miqdarından qaynaqlanır. Bu fərq, sözün kontekstə uyğun olaraq müxtəlif çalarlarda işlənməsinə imkan verir.

İkinci mənası olan "atı bərk sürmək; qovmaq" isə daha çox at sürmə ilə bağlıdır və burada "çaparaqlamaq" sözü atın sürətinə, atlının isə bu sürəti idarə etmək bacarığına işarə edir. Atlılar kənd içindən "başıaşağı çaparaqlayıb" getmələri, həm sürətin, həm də bir qədər də nəzarətsizliyin, tələsikliyin ifadəsidir. Bu mənada, söz həm hərəkətin sürətini, həm də bir az da təhlükəni özündə ehtiva edir. Atın cüssəsi, səsi və tozu təsəvvür edildikdə, "çaparaqlamaq" sözünün canlılığı daha da aydınlaşır.

Ümumiyyətlə, "çaparaqlamaq" sözü, hərəkətin sürəti, qüvvəsi və hətta bir qədər də ehtirasını ifadə edən, dini mənadan uzaq, tam olaraq Azərbaycan xalqının duyğularına və təbiətinə uyğun bir sözdür. Onun istifadəsi, yazıda və ya danışıqda təsvir edilən hadisəyə daha çox canlılıq və dinamizm qatır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz