Cümlətani (ər. جمعاً - cəm’an) zərfi bir sözlə hamılıqla, birlikdə, yekun olaraq, hamısı bir yerdə mənalarını ifadə edir. Bu söz, bir qrup və ya kütlənin bütövlüyünü, vahid bir bədəni təmsil etmək üçün istifadə olunur. Sadəcə sayı deyil, birlikdə olma halını, birlikdə hərəkət etməyi, bir məqsəd ətrafında birləşməyi vurğulayır.
Misal olaraq, "Cümlətani on beş kişi idi" cümləsində sadəcə on beş kişinin olduğu deyilmir, əksinə, bu on beş kişinin birlikdə, bir qrup kimi, ümumi bir xüsusiyyəti (əsgər geyimli və dəri papaqlı olmaq) paylaşdıqları bildirilir. Bu, onları ayrıca fərdlər kimi yox, vahid bir qrup kimi təqdim edir. Cümlənin mənasını "On beş kişi hamısı bir yerdə, əsgər geyimli və dəri papaqlı idilər" kimi də ifadə etmək olar.
Ərəb mənşəli olan "cümlətani" sözü, dilçiliyin dərinliklərinə nüfuz edən oxuculara qədim dillərin zənginliyini və Azərbaycan dilinin leksik ehtiyatının müxtəlif mədəniyyətlərdən qida aldığını göstərir. Bu söz, sadəcə sayı bildirməklə kifayətlənməyib, kütlənin birliyinə və birgəliyə işarə edir ki, bu da onu daha ifadəli və təsirli edir.
Qısacası, "cümlətani" yalnız bir sayı deyil, birlik, bütövlük və vahid bir qrup kimi mövcudluğu ifadə edən incə bir ifadədir. Onun istifadəsi mətnə dərinlik və zənginlik qatır.