Cür sözü Azərbaycan dilində bir neçə mənada işlənir. Əsas mənası "özünə tay, bərabər, yoldaş, həmtay" deməkdir. Bu mənada cür, bir qrup insan içərisindəki fərdi, özünə bənzər xüsusiyyətləri olan başqa fərdlərlə birlikdə düşünülür. Onlar bir-birlərinə bənzəyirlər, eyni və ya oxşar sosial statusa, yaşa, maraqlara, və ya digər xüsusiyyətlərə sahibdirlər. Beləliklə, "cür" sözü, sadəcə olaraq "yoldaş" demək deyil, daha çox bir qrup içərisindəki oxşarlıq əsasında birliyi vurğulayır.
Lüğətlərdə "bir yerdə oturub-duran yoldaşlardan hər biri" kimi izahı da rast gəlinir. Bu məna, "cür" sözünün məkanda birlik və yaxınlığını ifadə edən tərəfini önə çəkir. Bir yerdə yaşayan, işləyən, oturub-duran insanları ifadə etmək üçün istifadə olunur. Bu isə, sözün sosial mənsubiyyəti və qruplaşmanın fiziki yaxınlığını birləşdirir.
Maraqlı bir tərəfi də odur ki, "cür" sözü, bəzən daha geniş mənada, "növ", "cins", "sort" mənalarında da işlənə bilir. Məsələn, "meyvənin cürü" deyərkən müxtəlif növ meyvələri nəzərdə tutmaq olar. Lakin bu istifadə, əsas mənadan daha az rast gəlinən bir istifadədir.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "cür" sözünün kökü türk dillərindəki oxşar mənalı sözlərlə əlaqəli olduğunu görərik. Bu, sözün köhnə və zəngin bir tarixə malik olduğunu göstərir. Vaqi'nin misalında olduğu kimi, "qızxanım cürları" ifadəsi, qızxanımın yaxın dost və ya yoldaş dairəsini ifadə edir.