izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Ciyəriyanmış: Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında yer alan "ciyəriyanmış" sözü, ilk baxışda sadə görünməsinə baxmayaraq, olduqca ifadəli və çoxşaxəli bir mənaya malikdir. Əsasən qarğış mənasında işlənsə də, sadəcə bir lənət deyil, daha dərin, hətta metaforik bir məna daşıyır. Sözün kökü olan "ciyər" orqanı nəzərə alsaq, "ciyəriyanmış" ifadəsi fiziki ağrıdan daha çox, dərin bir ruhi əzabı, içdən gələn, sümüklərə qədər işləyən bir kədəri, ümidsizliyi və məyusluğu ifadə edir.

Bu mənada, "ciyəriyanmış" sadəcə bir hadisəyə, şəxsə və ya vəziyyətə qarşı olan qəzəb və ya nifrət deyil, həm də bu mənfi duyğuların insanın varlığının dərinliklərinə nüfuz etdiyini, onun həyat enerjisini, ruhi qüvvətini əzdiyini göstərir. Sanki qarğış, ciyərlərə, həyatın mərkəzinə, həyati qüvvəyə yönəlib və onu məhv etməyə çalışır. Beləliklə, "ciyəriyanmış" olan kəs, sanki həyatının mənasını, sevincini itirmiş, ümidsizliyə qapılmış və qarğışın ağırlığı altında əzilmiş bir insandır.

Dilçilik baxımından, "ciyəriyanmış" sözünün əmələ gəlməsində, "ciyər" sözünün metaforik istifadəsi diqqət çəkir. "Ciyər" orqanı həyatın, enerjinin mənbəyi kimi qəbul edilərək, bu orqanın "yanması", "əzilməsi" metaforik olaraq insanın ruhi vəziyyətinin dərin bir dağıntısını ifadə edir. Bu səbəbdən "ciyəriyanmış" sadəcə bir söz deyil, Azərbaycan dilinin ifadə qüdrətini əks etdirən, dərin duyğuları qısa və təsirli şəkildə ifadə edən bir incəsənət əsəridir.

Nəticə olaraq, "ciyəriyanmış" sözünün mənası sadəcə "qarğış" ilə məhdudlaşmır. O, dərin bir məyusluq, ruhən əzilmişlik, həyat enerjisinin sönməsi kimi mürəkkəb və çoxcəhətli duyğuları ifadə edən, Azərbaycan dilinin ifadə imkanlarını göstərən zəngin bir sözdür.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz