Cinsləşdirilmək

izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Cinsləşdirilmək sözü Azərbaycan dilində, əsasən biologiya və kənd təsərrüfatı sahələrində istifadə olunur. Lüğətlərdə verilən "cinsi, keyfiyyəti yaxşılaşdırılmaq" izahı, sözün mənasının yalnız bir tərəfini əks etdirir. Daha geniş mənada, cinsləşdirilmək, canlı varlıqların genetik tərkibinin, xüsusilə də arzuolunan xüsusiyyətlərin (məhsuldarlıq, xəstəliyə davamlılıq, fiziki güc və s.) gücləndirilməsi və ya dəyişdirilməsi prosesidir.

Bu proses, seçmə üsulları, süni mayalanma, gen mühəndisliyi və digər müasir biotexnoloji üsullar vasitəsilə həyata keçirilir. Məqsəd, canlıların daha məhsuldar, daha sağlam və insan ehtiyaclarına daha uyğun olmasını təmin etməkdir. Məsələn, heyvanlarda cinsləşdirilmək daha çox ət verən, daha çox süd verən və ya daha davamlı heyvanların yetişdirilməsini nəzərdə tutur. Bitkilərdə isə daha yüksək məhsuldarlıq, daha yaxşı keyfiyyətli məhsul və xəstəliklərə qarşı daha yüksək müqavimət əldə etmək üçün cinsləşdirilmə üsullarından istifadə olunur.

Tarix boyu insanlar bitki və heyvanların cinsləşdirilməsi ilə məşğul olublar. Əvvəllər bu proses təbii seçmə yolu ilə aparılırdı. Yəni, insanlar daha yaxşı xüsusiyyətlərə malik olan bitki və heyvanları seçib onlardan toxum və ya bala alaraq, nəslin keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa çalışırdılar. Müasir dövrdə isə daha effektiv və sürətli nəticələr əldə etmək üçün gen mühəndisliyi kimi mürəkkəb texnologiyalardan istifadə olunur. Ancaq, gen mühəndisliyinin tətbiqi ilə bağlı etik və ekoloji narahatlıqlar da mövcuddur.

Beləliklə, cinsləşdirilmək sadəcə keyfiyyətin yaxşılaşdırılması deyil, həm də müxtəlif genetik və biotexnoloji üsulların tətbiqi ilə canlıların istənilən xüsusiyyətlərinin dəyişdirilməsini, onların insan ehtiyaclarına uyğunlaşdırılmasını əhatə edən mürəkkəb bir prosesdir. Bu prosesin nəticələri həm müsbət, həm də mənfi ola bilər və hər bir tətbiq zamanı etik və ekoloji aspektlər diqqətlə nəzərə alınmalıdır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz