izahlı lüğət 2 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Cingöz sözü Azərbaycan dilində xırda və iti gözləri olan şəxsi ifadə edir. Sadəcə "bicgöz" sinonimi olmaqdan daha geniş bir mənaya malikdir. "Bicgöz" daha çox gözün fiziki xüsusiyyətinə, yəni gözün formasına və ölçüsünə işarə edərkən, "cingöz" bu fiziki xüsusiyyətlə yanaşı, həmin şəxsin xarakterinə də işarə edə bilər.

Belə ki, cingözlük, sadəcə kiçik və iti gözlərə sahib olmaqdan kənara çıxaraq, çalışqanlığı, tezliyini, diqqətçiliyini və hətta hiyləgərliyini də ifadə edə bilər. Xırda gözləri olan bir insanın daha çox diqqətli, hər şeyi müşahidə edən, gizlincə hərəkət edən bir şəxs kimi təsvir edilməsi, "cingöz" sözünün mənasının genişliyini göstərir. Bu mənada, "cingöz" sözü, bəzən müsbət, bəzən isə mənfi kontekstdə işlənə bilər.

Misal üçün, "cingöz bir işçi" ifadəsi, işinə həvəsli, diqqətli və çalışqan bir işçini bildirə bilər. Lakin, "cingöz bir oğlan" ifadəsi, ehtimal ki, hiyləgər, fırıldaqçı və gizlicə hərəkət edən bir şəxsi təsvir edər. S. Rəhmanın əsərindən verilən misalda olduğu kimi, "cingöz bir kişi" ifadəsi fiziki xüsusiyyətlə yanaşı, şəxsin bəlkə də kiçik boyuna, tez hərəkət etməsinə və ya bəlkə də hiyləgər təbiətinə də işarə edə bilər. Yəni mətnin kontekstindən asılı olaraq, "cingöz" sözünün mənası dəyişə bilər.

Qısacası, "cingöz" sözü sadə bir fiziki təsvirdən daha çox mənaya malikdir və istifadə olunan kontekstdən asılı olaraq müxtəlif interpretasiyalara yol aça bilər. Bu, Azərbaycan dilinin ifadə imkanlarının zənginliyinin bir nümunəsidir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz