izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Cinas (ərəbcədən) ədəbiyyatda tələffüzcə bənzər, lakin məna etibarilə fərqli olan sözlərin və ya ifadələrin məharətlə istifadəsidir. Bu, dilin zənginliyindən və səs uyğunluqlarından istifadə edərək oxucuya və ya dinləyiciyə ikiqat və ya çoxqatlı məna çatdırmaq üçün bir üsuldur. Cinas, söz oyununun ən incə və təsirli növlərindən biri hesab olunur.

Cinasın əsas xüsusiyyəti sözlərin səs oxşarlığıdır. Bu oxşarlıq tam uyğunluq olmaya da bilər, yəni sözlər fonetik olaraq tam eyni olmasa da, qulaq üçün kifayət qədər yaxın səslənməsi cinasın əsasını təşkil edir. Mənanın isə tam fərqli olması vacibdir. Əgər sözlər həm səs, həm də məna etibarilə oxşarsalarsa, bu artıq cinas deyil, sinonimlikdir.

Cinasın ədəbiyyatda tətbiqi müxtəlifdir. O, əsərin humoru artırmaq, oxucunun diqqətini cəlb etmək, müəyyən bir fikri vurğulamaq, simvolik mənalar yaratmaq və ya obrazlılığı gücləndirmək üçün istifadə oluna bilər. Məsələn, şeirlərdə, nəsrlərdə, əfsanələrdə və hətta məsəllərdə cinaslara rast gəlmək olar.

Mirzə Şəfi Vaqif kimi görkəmli Azərbaycan şairləri öz əsərlərində cinaslardan ustalıqla istifadə etmişlər. Onların cinasları həm əsərin bədii dəyərini artırmış, həm də fikrin daha dəqiq və təsirli çatdırılmasına kömək etmişdir. Cinaslar şairin dil ustalığını və düşüncə dərinliyini əks etdirən mühüm bədii vasitədir.

Cinasın effektivliyi onun uyğunluğundan və səlisliyindən asılıdır. Pis tətbiq olunan cinas əsərin bədii keyfiyyətini azalda bilər. Ona görə də cinasdan istifadə ədəbiyyatın qaydalarına və əsərin ümumi kontekstindən çıxış edərək diqqətlə həyata keçirilməlidir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz