izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Cida (zərf) [fars. cüda] Klassik Azərbaycan ədəbi dilində işlənən bir sözdür və "ayrı", "uzaq", "fərqli" mənalarını verir. Müasir Azərbaycan dilində nadir hallarda rast gəlinir, əsasən klassik ədəbiyyat əsərlərində istifadə olunur. Sözün kökü fars dilindəki "cüda" sözündəndir və eyni mənaları ifadə edir.

Cidanın əsas xüsusiyyəti, fiziki məsafəni deyil, daha çox mənəvi, ruhi və ya məcazi bir uzaqlığı, ayrılığı ifadə etməsidir. Yəni, sadəcə coğrafi məsafəni deyil, həm də əlaqənin, bağlılığın, yaxınlığın itirilməsini, kəsilməsini bildirir. Məsələn, “rahib həqiqətdən cida görməkdəyəm” cümləsində rahib özünü həqiqətdən uzaq, ayrılmış, əlaqəsiz hiss etdiyini ifadə edir. Bu uzaqlıq fiziki deyil, daha çox mənəvi və ya ruhani bir uzaqlıqdır.

“Cida düşmək” və ya “cidayət düşmək” ifadələri isə fiziki və ya mənəvi olaraq bir-birindən uzaqlaşmağı, ayrılmağı, aralanmağı ifadə edir. Bu ifadələr, dostluğun pozulmasını, ailənin dağılmasını, və ya hər hansı bir əlaqənin sona çatmasını simvolizə edə bilər. Beləliklə, “cida” sözü sadə bir məsafə ifadəsindən daha çox, bir ayrılığın, uzaqlığın, əlaqənin itirilməsinin dərin və mənəvi bir təsvirini verir.

Cidanın istifadəsi, ədəbi üslubun zənginliyini və ifadənin dərinliyini artırır. Müasir dilin sinonimləri ilə tam əvəz olunmasa da, onun ifadə etdiyi mənəvi uzaqlıq duyğusunu tam olaraq çatdırmaq üçün "uzaqlaşmaq", "ayrılmaq", "əlaqəsiz qalmaq" kimi sözlərdən istifadə edilə bilər. Ancaq bu sözlər “cida”nın ədəbiyyatda yaratdığı xüsusi atmosferi və incəliyi tam olaraq əks etdirə bilməz.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz