izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Cızbız sözü Azərbaycan dilində əsasən qida məhsullarının, xüsusilə də içqovurmaların, qızardıqda çıxardığı xarakterik səsi, qoxusunu və ümumiyyətlə bişmə prosesini ifadə edir. Lüğətlərdə sadəcə "içqovurması" kimi izah olunsa da, cızbız anlayışı daha çox duyğu və təsvirə əsaslanır. Sadəcə bir səs deyil, həm də qoxu, istilik və dad hissinin bir araya gələrək yaratdığı xoş bir təəssüratdır.

S. Rəhimovun misalında olduğu kimi, "Leylək bir qədər gedəndən sonra cızbız iyi aldı" ifadəsi, cızbızın yalnız səs deyil, həm də yayılan xoş qoxusunu vurğulayır. Leyləyin "cızbız iyi almaq"ı, bişən yeməyin cazibədar ətrinə məruz qalması, onun duyğu aləminə təsir etməsi mənasını verir. Beləliklə, cızbız, sadəcə bir yeməyin bişmə prosesi deyil, həm də ətrafa yayılan xoş bir ətir və aclıq hissini artıran bir simvoldur.

İkinci misalda isə ("Bir tərəfdə cızbız, bir tərəfdə çay; Alma, heyva, armud, soğan, vəzəri;") cızbız, süfrənin zənginliyini, müxtəlif yeməklərin bir araya gəlməsini, mətbəxin rəngarəngliyini göstərən bir element kimi təqdim olunur. Cızbız burada, çay, meyvə və tərəvəzlərlə yanaşı, süfrəni bəzəyən, dadlı və ətirli bir yeməyin simvoludur. Yəni, cızbız sözü məna çalarlarını, kontekstə görə dəyişə bilir.

Nəticə etibarilə, "cızbız" sözü sadə bir tərifə sığmayan, daha çox duyğu və təsvirlərlə ifadə olunan bir anlayışdır. O, yeməyin bişmə prosesinin səsini, qoxusunu və ümumi xoş təəssüratını özündə birləşdirən, ədəbi əsərlərdə isə simvolik mənalar da daşıyan maraqlı bir sözdür.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz