izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Cıbırıq sözü Azərbaycan dilində əsasən qozun üst qabığı, daha dəqiq desək, qozun tam olaraq təmizlənmiş, yəni içərisindəki ləpəsini əhatə edən nazik, qəhvəyi rəngli qabıq hissəsini bildirir. Bu qabıq, qozun çətinliklə ayrılan, bəzən yapışqan kimi əlaqəli hissəsi olub, əlləri qaraldır və ləpənin tam təmizlənməsini tələb edir. Beləliklə, "cıbırıq" sözü sadəcə qozun qabığı deyil, həm də onun təmizlənməsi zamanı sərf edilən əməyin, həmçinin qozun ləpəsinə çatmaq üçün göstərilən səyin simvoludur.

Məcazi mənada isə "cıbırıq çıxarmaq" ifadəsi iki əsas məna daşıyır:

1) Fiziki mənada: "Cıbırığını çıxartmaq" ifadəsi, bir şeyi (insanı və ya əşyanı) bərk döymək, əzişdirmək, yaxşıca təmizləmək, hətta dağıtmaq mənasını verir. Bu zaman fiziki zor tətbiq edilərək, bir şeyin əvvəlki halından tamamilə fərqli bir hala gətirilməsi nəzərdə tutulur. Məsələn, "O, düşmənin cıbırığını çıxardı" deyərkən onun düşməni ağır məğlubiyyətə uğratdığı nəzərdə tutulur.

2) Məcazi mənada: Bu ifadə, insanı tamamilə soymaq, müflis etmək, onun bütün var-dövlətini əlindən almaq mənasında işlənir. Bu zaman həm maddi, həm də mənəvi məhv edilməsi, tamamilə iflasa uğradılması nəzərdə tutulur. "İş adamının rəqibləri onun cıbırığını çıxardılar" cümləsində, rəqiblərin iş adamını maliyyə baxımından tamamilə iflas etdirməsi ifadə olunur.

Beləliklə, "cıbırıq" sözünün sadə görünüşünə baxmayaraq, həm konkret, həm də məcazi mənaları ilə zəngin və ifadəli bir leksik vahid olduğunu söyləmək olar.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz