Cəsamət (ərəb mənşəli söz) – ölçü, həcm, bədən ölçüləri və ya həcmi ilə əlaqədar böyüklük, irilik, nəhənglik mənasını verir. Sadəcə "böyük olmaq"dan daha çox, bu söz əşyanın, heyvanın və ya hadisənin həcm və ölçülərinin təsirli və diqqət çəkən dərəcədə böyük olduğunu vurğulayır. Köhnə Azərbaycan ədəbiyyatında daha çox rast gəlinən bu söz müasir dilə nisbətən daha az istifadə olunur, lakin mənasını güclü şəkildə ifadə edir.
Məsələn, "Qafqaz dağlarının cəsaməti" ifadəsi sadəcə dağların böyük olduğunu deyil, onların həcminin, hündürlüyünün və əzəmətli görünüşünün insanı heyrətə salan dərəcədə olduğunu ifadə edir. Dağların nəhəngliyi, hündürlüyü və sərt görünüşü cəsamət sözü ilə daha təsirli şəkildə ifadə olunur. "Qarabağ atlarının cəsamətini və yüngül-qoşqu qabiliyyətini yaxşılaşdırmaq..." misalında isə, cəsamət atların bədən ölçülərinin, əzələ kütləsinin və ümumiyyətlə fiziki gücünün böyüklüyünü ifadə edir.
Cəsamət sözü, "hündürlük", "nəhənglik", "irilik", "böyüklük" kimi sinonimlərlə əvəz oluna bilər, ancaq bu sinonimlər cəsamətin ifadə etdiyi təsiri tam olaraq verə bilməz. Cəsamət daha çox estetik, hətta epik bir təsir yaradır, əşyanın sadəcə böyük ölçülərini deyil, bu ölçülərin yaradığı təsiri də ifadə edir.
Qısacası, cəsamət sözü, əşyanın ölçüləri ilə bağlı olaraq, onun həcm, kütlə və ya əzəmətliliyi barədə güclü və təsirli bir təsəvvür yaradır. Bu söz, klassik ədəbi üsluba xas olaraq, müasir dilin sadə sözlərinə nisbətən daha zəngin bir məna yükü daşıyır.