Cəridə (ərəbcədən) – köhnəlmiş söz olub, müasir Azərbaycan dilində "qəzet" mənasında işlənir. "Qəzet" sözü daha çox istifadə olunsa da, "cəridə" sözü tarixi bir konteksti əks etdirir və ədəbiyyatımızda, xüsusilə də köhnə əsərlərdə rast gəlinir. Bu sözün köhnəlməsinə baxmayaraq, onun leksik ehtiyatımızda özünəməxsus yeri vardır və dil tariximizi öyrənmək baxımından əhəmiyyətlidir.
Əslində, "cəridə"nin mənası sadəcə "qəzet"dən daha genişdir. Ərəb dilindəki əsas mənası "yazılı məlumatlar toplusu", "dəftər", "sənəd" kimi tərcümə oluna bilər. Beləliklə, "cəridə" qəzetin ilkin formasını, yəni çapdan əvvəl əlyazma şəklində yayılan xəbər və məlumat toplusunu da ifadə edə bilər. Bu mənada, o, müasir "qəzet" anlayışından daha geniş bir məna kəsb edir.
Mirzə Ələkbər Sabirin misalında olduğu kimi ("Mən cəridəm dolmaq üçün mətləbi uzatmışam."), "cəridə" sözü həm də satirik və ironik mənada işlədilə bilər. Sabir bu misalda "cəridə"ni özünü dolandırmaq üçün uzun-uzadı yazılar yazan bir qəzet kimi təsvir edir. Bu, sözün mənasına əlavə bir təbəqə əlavə edir və onun istifadəsinin müxtəlifliyini göstərir.
Qısacası, "cəridə" sadəcə "qəzet"in köhnə sinonimi deyil, tarixi-mədəni konteksti və istifadənin müxtəlifliyi ilə fərqlənən maraqlı bir leksik vahiddir. Onun köhnəlməsi onun əhəmiyyətini azaltmır, əksinə, dil tariximizin bir parçası kimi qalmağa davam edir və ədəbi əsərlərin tərcüməsində və təhlilində vacib rol oynayır.