Cəmiyyətçi sözü, Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində əsasən "ictimai xadim, cəmiyyət xadimi, cəmiyyəti və xalqı sevən, ona xidmət edən adam" kimi təqdim olunur. Lakin bu izah, cəmiyyətçinin mürəkkəb və çoxşaxəli mahiyyətini tam əhatə etmir.
Daha dəqiq ifadə etmək üçün, cəmiyyətçi anlayışını iki əsas istiqamətdə araşdıra bilərik: Birincisi, fəaliyyət istiqamətidir. Bu baxımdan, cəmiyyətçi, ictimai həyatın müxtəlif sahələrində aktiv iştirak edən, cəmiyyətin inkişafına töhfə verən, xeyriyyəçilik, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət və s. kimi sahələrdə fəal olan şəxsiyyətdir. Onlar sadəcə fəaliyyətləri ilə deyil, həm də cəmiyyətin problemlərinə həssas yanaşmaları, həll yolları axtarışında olmaları ilə seçilirlər.
İkincisi, ideoloji istiqamətdir. Bu aspektdə cəmiyyətçi, cəmiyyətə və xalqa dərin məhəbbət və bağlılıq hissi keçirən, onların rifahını öz rifahından üstün tutan, kollektivizmin tərəfdarı olan şəxsiyyətdir. Onlar fərdi maraqları cəmiyyətin maraqlarından aşağı qoyaraq, ümumi rifah üçün çalışırlar. Bu, sadəcə iştirakdan daha çox, bir həyat fəlsəfəsidir.
Mirzə Fətəli Axundzadənin "cəmiyyətçi" kimi təsvir edilməsi, onun ədəbi və şairanə fəaliyyətinin xaricində, ictimai həyatda göstərdiyi fəallığı, cəmiyyətin problemlərinə həssaslığını və onların həlli üçün səy göstərməsini vurğulayır. O, sadəcə ədib və şair deyil, həm də dövrünün ictimai-siyasi həyatında aktiv rol oynamış bir şəxsiyyət idi.
Beləliklə, "cəmiyyətçi" anlayışı, sadəcə bir vəzifə və ya peşə adı deyil, həm fəaliyyət, həm də ideoloji baxımdan dərin mənaya malik, ictimai məsuliyyət və vətəndaşlıq şüuru ilə bağlı bir termindir.