Cariyə: Tarixin qaranlıq səhifələrindən biri olan cariyəlik insaniyyətin ən dəhşətli əsarət formalarından biridir. Ərəb mənşəli olan "cariyə" sözü, əslində, "sahibə" mənasını daşısa da, tarix boyu qadınların zorakı ələ keçirilməsi və özgürlüklərindən məhrum edilməsinin simvolu kimi qəbul edilmişdir. Bu sistem, qadınların əmlak kimi alınıb-satılmasını, istənilən şəkildə istifadə olunmasını və insanlığa yaraşmayan rəftarlarla üzləşməsini əhatə edirdi.
Keçmişdə, xüsusilə quldarlıq sistemi hökm sürən dövlətlərdə və imperiyalarda, cariyələr əsasən müharibələr zamanı əsir düşən, ya da ticarət yolları vasitəsilə zorla qaçırılan qadınlardan ibarət idi. Onlar hər cür hüquqlarından məhrum edilmiş, sahiblərinin istəklərinə tamamilə tabe olmaq məcburiyyətində qalmışlar. Bu istismar həm fiziki, həm də psixoloji təzyiqləri özündə birləşdirir, qadınların ləyaqətini alçaldır və insanlıq onurunu tapdalayırdı.
Cariyəlik sistemi yalnız qadınların fiziki əzablarını deyil, həm də sosial və psixoloji travmaları ilə yadda qalmışdır. Ayrılıqdan, ailəsindən, yurd-yuvasından qoparılan bu qadınlar həyatlarının qalan hissəsini qorxu, əzab və ümidsizlik içində keçirməyə məhkum edilmişdilər. Onların yaşadıqları, təəssüf ki, tarixin səhifələrinə qanlı izlər kimi həkk olunmuşdur.
Müasir dövrdə quldarlıq və insan ticarəti qadağan edilmişdir. Ancaq cariyəlik anlayışının tarixi bizə insan haqlarının pozulmasının nə qədər dəhşətli nəticələrə gətirə biləcəyini xatırladır. Bu sözün mənasını bilmək, bu qaranlıq səhifələrin bir daha təkrarlanmaması üçün insan haqlarına dair daha çox diqqətli və həssas olmağımızın vacibliyini vurğulayır.