Canıyanarlıq sözü, Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında özünəməxsus yer tutan, mürəkkəb və çoxşaxəli bir məna kəsb edən bir termindir. Sadəcə "canıyananlıq" deyə tərif vermək, onun əsl mahiyyətini tam əks etdirmir. Canıyanarlıq, əsasən, hər hansı bir hadisə, vəziyyət və ya şəxs qarşısında göstərilən həddindən artıq həyəcan, narahatlıq və qorxu hisslərinin ifadəsidir. Bu hisslər o qədər güclü ola bilər ki, insanın fiziki və emosional vəziyyətinə təsir göstərərək, bəzən hətta onun normal fəaliyyətini pozacaq səviyyəyə çata bilər.
Canıyanarlıq, sadəcə qorxu və narahatlıqla məhdudlaşmır. O, həm də həmin narahatlıq və qorxunun ifadə olunduğu şəkildə özünü göstərir. Bu ifadə həddən artıq əsəbilik, sarsıntı, özünə inamsızlıq, qərar qəbul etmədə çətinlik və ya hətta acizlik kimi hallarda özünü büruzə verə bilər. Məsələn, imtahandan əvvəlki canıyanarlıq, vacib bir görüş əvvəli canıyanarlıq və ya sevdiyin insanın qarşısında canıyanarlıq kimi müxtəlif nüanslarda özünü göstərə bilər.
Canıyanarlıq, psixoloji bir vəziyyət olaraq, insanın sosial həyatına, iş qabiliyyətinə və ümumi rifahına mənfi təsir göstərə bilər. Lakin, canıyanarlıq hər zaman mənfi bir hala çevrilmir. Müəyyən həddə canıyanarlıq, həyati əhəmiyyətli bir vəziyyətdə ehtiyatlılığı və diqqətli olmağı təmin edərək, müsbət nəticələrə də səbəb ola bilər. Məsələn, yüksəklik qorxusu nəticəsində yaranan canıyanarlıq, hündür binalarda təhlükəsizlik tədbirlərinə daha ciddi yanaşmağa səbəb ola bilər.
Ümumilikdə, canıyanarlıq kompleks və çoxcəhətli bir anlayışdır ki, onun tərifi və təfsiri konkret vəziyyətdən, şəxsiyyətin xüsusiyyətlərindən və mədəni kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər. Bu anlayışı daha dərin başa düşmək üçün, psixologiya və sosiologiya sahələrində aparılan tədqiqatlara müraciət etmək lazımdır.