Calaqlanma, "calaqlanmaq" felindən törəmiş bir isimdir. Sadəcə olaraq "calaqlanmaq" əməlinin nəticəsi və ya halı kimi tərif edilsə də, bu, sözün bütün incəliklərini əks etdirmir. Calaqlanma, bir qrup insanın (və ya nadir hallarda, heyvanın) müəyyən bir məqsədə çatmaq, haqsızlığa qarşı çıxmaq, öz hüquqlarını müdafiə etmək və ya mövcud qaydalara, sistemə etiraz etmək üçün birgə və koordinasiyalı şəkildə hərəkətə keçməsidir.
Bu hərəkət pasif etirazdan açıq üsyana qədər müxtəlif formalar ala bilər. Calaqlanma, əsasən, kütləvi xarakter daşıyır və iştirakçıların sayı bir neçə nəfərdən milyonlarla insana qədər dəyişə bilər. Calaqlanmanın səbəbləri də müxtəlifdir: siyasi repressiya, sosial ədalətsizlik, iqtisadi bərabərsizlik, dini ayrıseçkilik və ya digər mədəni-sosial amillər.
Maraqlı bir cəhət də odur ki, calaqlanma həmişə şiddətli olmur. Bəzən sülh yolu ilə, etiraz yürüşləri, mitinqlər, boykotlar və digər pasif müqavimət formaları ilə gerçəkləşir. Digər hallarda isə şiddət, qarşıdurma və iğtişaşlarla müşayiət oluna bilər. Tarix boyu baş vermiş bir çox calaqlmaların nəticələri fərqli olmuşdur: bəziləri müvəffəqiyyət qazanmış, bəziləri isə uğursuzluqla nəticələnmişdir. Ancaq hər bir calaqlma öz dövrünün sosial-siyasi kontekstini əks etdirərək tarixə öz izini qoymuşdur.
Beləliklə, "calaqlanma" sadəcə bir söz deyil, tarixin, cəmiyyətin və insan təbiətinin mürəkkəb qarşılıqlı əlaqəsini əks etdirən bir fenomendir. O, həm qorxu, həm də ümidlə dolu bir hadisədir; həm dağıntı, həm də yenidənqurma ilə müşayiət oluna bilər. Calaqlanma hadisəsinin hər bir konkret nümunəsinin dəqiq təhlili onun səbəblərini, gedişatını və nəticələrini anlamaq üçün çox vacibdir.