izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Cahıllıq sözü Azərbaycan dilində çoxmənalı söz olub, əsasən iki əsas mənada işlədilir. Birinci və daha çox yayılmış mənası cavanlıq, gənclik mənasıdır. Bu mənada "cahıllıq" sözü insanın həyatının gənclik dövrünü, təcrübəsizliyini, hələ həyatın sirlərini tam dərk etməməsini ifadə edir. Qədim Azərbaycan ədəbiyyatında bu mənada tez-tez rast gəlinir. Məsələn, gənc bir insanın təcrübəsizliyindən, həddindən artıq coşğunluğundan danışarkən "cahıllığı" ifadəsinə tez-tez müraciət olunur. Bu, sadəcə mənfi bir hal kimi deyil, həm də gəncliyin təravətli, coşqun bir xüsusiyyəti kimi də qəbul edilə bilər.

İkinci mənası isə, birincisindən fərqli olaraq, axmaqlıq, ağılsızlıq, savadsızlıq kimi mənfi keyfiyyətləri bildirir. Bu mənada "cahıllıq" insanın ağıl qüsurunu, bilik və təcrübə yoxsulluğunu ifadə edir. Bu mənada istifadə olunduqda, söz bir qədər tənqidi və hətta hökm verici xarakter daşıya bilir. Misal olaraq, bir insanın səhv etməsi və ya ağılsız hərəkətləri tənqid olunarkən "cahıllığına görə" deyimi istifadə oluna bilər.

Qeyd etmək lazımdır ki, "cahıllıq" sözünün hansı mənada işlədildiyini kontekstdən anlamaq olur. Yuxarıda verilən misalda, Qənimət Zakirin misrasında və Şahnisənin sözündə "cahıllıq" sözü birinci mənada, yəni gənclik, cavanlıq mənasında işlənir. Lakin bəzi hallarda məna ayrımı bir qədər çətinlik yarada bilər. Buna görə də mətnin ümumi məzmununu nəzərə almaq vacibdir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz