izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Büxl sözü Azərbaycan dilinin köhnə üslubunda istifadə olunan bir sözdür və əsasən paxıllıqhəsəd mənalarını əhatə edir. Lakin sadəcə paxıllıq və həsəddən daha geniş bir məna spektrini ifadə edir. Büxl, insanın başqasının malına, var-dövlətinə, uğurlarına qarşı duyduğu həsədin, istəməməyin və bununla bağlı olaraq bədxah davranışlarının ifadəsidir. Bu, sadəcə qibtə hissini deyil, həm də bu hiss üzündən başqasına qarşı edilən mənfi hərəkətləri, əngəlləri, hətta açıq düşmənçiliyi də əhatə edir.

Büxl, yalnız maddi şeylərə aid deyil, şöhrət, nüfuz, başarı kimi mənəvi dəyərlərə qarşı da yönələ bilər. Bir insanın başqasının nailiyyətlərinə qarşı büxl bəsləməsi, onun bu nailiyyətləri özünə məxsus etmək istəməsi ilə əlaqəlidir. Həmçinin, büxl bəsləyən şəxs, özünün çatışmazlıqlarını başqalarının uğurlarını aşağılamaqla gizlətməyə çalışır.

Laçın şeirindən götürülmüş nümunədə olduğu kimi, büxl, yalan, şivə (dələduzluq) və müftəxorluq kimi mənfi keyfiyyətlərlə birlikdə qeyd olunur. Bu da büxlün ancaq daxili bir hiss deyil, həm də əməli hərəkətlərlə müşayiət oluna biləcəyini göstərir. Yəni büxl, yalnız qəlbdə gizli qalan bir duyğu deyil, həm də insanın davranışlarında özünü göstərən mənfi bir xüsusiyyətdir.

Ümumiləşdirərək demək olar ki, büxl, paxıllıq və həsədin daha geniş və dərin bir ifadəsidir, insanın mənfi xüsusiyyətlərini və başqasına qarşı mənfi hərəkətlərini əhatə edən bir termindir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz