Böyəmək sözü Azərbaycan dilində əsasən suvarma ilə bağlı bir fəaliyyəti ifadə edir. Lüğətlərdə verilən "suyu gölləndirmək üçün arxın, çayın qabağını kəsmək" tərifi bu fəaliyyətin mahiyyətini qısaca da olsa əks etdirir. Ancaq bu izah daha geniş və ətraflı şəkildə izah edilə bilər.
Böyəmək, əslində, tarla, bağ və ya digər əkin sahələrini su ilə təmin etmək məqsədilə su axınının yönünü dəyişmək, suyun hərəkətini idarə etmək deməkdir. Bu, sadəcə "kəsmək"dən daha mürəkkəb bir prosesdir. Arx və ya çayın qabağının kəsilməsi, suyun həmin əraziyə yönləndirilməsi üçün qurulmuş bir maneənin yaradılması və ya mövcud maneənin tənzimlənməsi deməkdir. Bu maneə müvəqqəti (məsələn, torpaq bənd) və ya daha daimi (məsələn, kiçik bir bənd) ola bilər.
Böyəmək həmçinin suyun səviyyəsini tənzimləmək, lazım olan miqdarda suyu tarlaya yönləndirmək və ya suyun həddindən artıq axınını maneə törətməklə tənzimləmək mənasını da özündə ehtiva edir. Beləliklə, böyəmək sadəcə bir fiziki hərəkət deyil, eyni zamanda suvarma təcrübəsinin, əkinçiliyin əsas tərkib hissələrindən biridir. Bu prosesin həyata keçirilməsi, ərazinin relyefindən, su mənbəyindən və suvarma üsulundan asılı olaraq dəyişə bilər.
Tarixən, böyəmək əkinçiliyin inkişafında, xüsusilə suvarma əkinçiliyinin yayıldığı regionlarda mühüm rol oynamışdır. Bu prosesin səmərəliliyinin artırılması əkinçiliyin məhsuldarlığının yüksəlməsinə və insanların yaşam tərzindəki dəyişikliklərə səbəb olmuşdur. Ona görə də, "böyəmək" sadə bir söz deyil, həm də zəngin mədəniyyət və təcrübəni əks etdirən bir termindir.