Boyunduruqlu sifəti əsasən heyvanlar, xüsusilə də öküz, at kimi yük daşıyan heyvanlar üçün işlədilir və boyunduruğa qoşulmuş, boyunduruq taxılmış, yəni yük daşımaq üçün hazır vəziyyətdə olan mənasını verir. Belə heyvanlar nəqliyyat və ya əkinçilik işlərində istifadə olunur və boyunduruq onların hərəkətini yönəltmək və yükü daşımalarını təmin etmək üçün vacib bir vasitədir. Əvvəllər əkinçilikdə boyunduruqlu heyvanların əhəmiyyəti çox böyük idi.
Lüğətdə verilən nümunədə isə "Boyunduruqlu kəlləri kənarda qoyan adamlar tündməzac qocaya baxıb gülüşdü" cümləsində məcazi məna istifadə olunmuşdur. Burada "boyunduruqlu" sözü "idarə olunmuş", "tabe edilmiş", "öz iradəsinə malik olmayan", "başqalarının əmrinə tabe olan" mənalarında işlədilmişdir. Yəni, öz fikirlərini, öz istəklərini ifadə edə bilməyən, başqaları tərəfindən idarə olunan insanların təsvirində istifadə olunur. Bu məcazi məna, boyunduruqlu heyvanların tam itaətkarlığının insanlara tətbiq olunması ilə əldə edilir.
Beləliklə, "boyunduruqlu" sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilir. Həm əyani, həm də məcazi mənada istifadə oluna bilər. Əyani mənada yük daşıyan heyvanlarla bağlıdır, məcazi mənada isə öz iradəsini ifadə edə bilməyən, başqalarının təsiri altında qalan insanların vəziyyətini təsvir edir.