Boyunduruqlanma, "boyunduruqlanmaq" feilindən törəmiş isimdir. Sadəcə olaraq "boyunduruq altına düşmək" mənasını verməkdən daha çox, daha dərin və çoxşaxəli bir məna kəsb edir. Boyunduruqlanma, istər fiziki, istərsə də mənəvi bir güc tərəfindən məcburiyyət altında qalma, asılı vəziyyətə düşmə halını ifadə edir.
Bu məcburiyyət müxtəlif formalarda özünü göstərə bilər. Məsələn, siyasi boyunduruqlanma, iqtisadi boyunduruqlanma, sosial boyunduruqlanma və ya hətta psixoloji boyunduruqlanma kimi. Siyasi boyunduruqlanma, bir xalqın ya da dövlətin başqa bir dövlətin hakimiyyəti altında olması deməkdir. İqtisadi boyunduruqlanma isə, bir ölkənin digər ölkənin iqtisadi təzyiqləri altında qalması, onun iqtisadi siyasətinə tabe olmasıdır. Sosial boyunduruqlanma, cəmiyyətin müəyyən qaydalarına və normalarına məcburi riayət etmək, fərdi azadlığın məhdudlaşdırılması deməkdir. Psixoloji boyunduruqlanma isə, bir insanın başqa bir insan ya da qrup tərəfindən manipulyasiya olunması, onun iradəsinin ələ keçirilməsidir.
Boyunduruqlanmanın nəticələri həm fərdi, həm də kollektiv səviyyədə çox ciddi ola bilər. Fərdi səviyyədə, insan özünü aciz, məğlub, hətta dəyərsiz hiss edə bilər. Kollektiv səviyyədə isə, boyunduruqlanma milli kimliyin itirilməsinə, sosial ədalətsizliyə, iqtisadi geriləməyə və digər mənfi nəticələrə gətirib çıxara bilər. Tarix boyu müxtəlif xalqlar və millətlər boyunduruqlanma ilə üzləşmiş və bu vəziyyətdən azad olmaq üçün mübarizə aparmışlar. Boyunduruqlanmadan azad olmaq üçün mübarizə aparmaq, insanın və ya xalqın əsas hüquq və azadlıqlarının təminatı üçün vacibdir.
Beləliklə, "boyunduruqlanma" sözü sadə bir mənadan daha çox, mürəkkəb bir sosial və psixoloji hadisəni əks etdirir. Bu hadisənin müxtəlif formalarını anlamaq və onlara qarşı mübarizə aparmaq cəmiyyətin sağlam inkişafı üçün əhəmiyyətlidir.