Bivaxt sözü farsca "bi" (bəzən, bir az) və ərəbcə "vəqt" (vaxt) sözlərindən əmələ gəlmişdir. Lüğətlərdə əsasən "vaxtsız", "vaxtından əvvəl", "uyğunsuz vaxtda" mənalarında izah olunsa da, mənası kontekstdən asılı olaraq daha geniş şəkildə də anlaşıla bilər. Sadəcə olaraq "vaxtından kənar" demək kifayət etməz, çünki bu söz həm vaxtın gec olmasını, həm də vaxtın səhv seçilməsini ifadə edə bilər.
Misal olaraq, "Mərdan şəhərə gecə bivaxt döndü" cümləsində "bivaxt" sözü gec vaxtı, adətən insanların yatdığı bir vaxtı ifadə edir. Bu, həm də gözlənilməz bir qayıdış olduğunu vurğulayır.
İfadənin "Bivaxt xoruz kimi banlamaq" variantı isə daha maraqlıdır. Burada "bivaxt" sözü yalnız vaxtın uyğunsuzluğunu deyil, həm də danışmanın yersizliyini, münasibsizliyini, sözün "yerinə düşməməsini" ifadə edir. Yəni, xoruzun səhər tezdən ötməsi təbii olsa da, başqa vaxtlarda ötməsi yersiz görünür – bu məcazi mənada, sözün uyğunsuz və narahatedici olduğunu göstərir. Bu ifadə, adamın münasib olmayan vaxtda və ya münasib olmayan mövzuda danışmasına işarə edir.
Beləliklə, "bivaxt" sözünün mənası "vaxtsızlıq" anlamından daha genişdir və situasiyaya görə "uyğunsuzluq", "münasibsizlik", "gözlənilməzlik", "yersiz" kimi fərqli çalarlar daşıya bilər. Sözün istifadəsinin konteksti onun dəqiq mənasını müəyyən edir.