BİTTƏMAM (zərf) [fars. bi… və ər. təmam]
Əsas məna: Tamamilə, bütünlüklə, hər şeyinə qədər, hərtərəfli, tam şəkildə. Bittəmam sözü, fars dilindəki "bi" (bir, tam) və ərəb dilindəki "təmam" (tam, bütöv) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Bu, sözün kökünün qədim və zəngin olduğunu göstərir.
İzah: "Bittəmam" zərfi, bir əməlin, hadisənin və ya vəziyyətin tamamilə baş verdiyini, heç bir qüsursuzluq olmadan gerçəkləşdiyini ifadə edir. Sadəcə "tam" sözünün sinonimi deyil, daha güclü bir vurğu ilə tamlığı, bütövlüyü, hər tərəfliliyini vurğulayır. Məlumatın tam və doğru olduğunu göstərmək üçün istifadə edilə bilər, həmçinin bir hissin, vəziyyətin tam şəkildə yaşandığını bildirmək üçün də.
Misallar:
1. "O, işi bittəmam başa çatdırdı." (İş tam və qüsursuz şəkildə başa çatdırıldı)
2. "Bittəmam razı qaldım." (Tam məmnun oldum, heç bir şikayətim yoxdur)
3. "Bittəmam sükut hökm sürürdü." (Tamamilə səssizlik var idi)
4. Verilən şeir parçasında olduğu kimi ("Cari olub xublar gəlsə bittəmam; Olmaz belə gözəl, belə xoşəndam") söz, bir vəziyyətin tam və mükəmməl olduğunu, əvəzolunmaz olduğunu ifadə edir. Yəni, əgər yaxşılar gəlsə tam olaraq, belə gözəl və xoş bir vəziyyət daha mümkün deyil.
Stilistik xüsusiyyətlər: "Bittəmam" sözü ədəbi üslubda daha çox istifadə olunur və müasir Azərbaycan dilində daha az rast gəlinir. Lakin klassik ədəbiyyatda tez-tez istifadə olunmuş və zəngin məna çalarlarına malikdir.