Birun ( بیرون ) sözü fars dilindən gəlmişdir və köhnə Azərbaycan dilində geniş istifadə olunmuşdur. Müasir Azərbaycan dilində isə daha az rast gəlinir, əsasən klassik ədəbiyyat əsərlərində və tarixi mətnlərdə qarşıya çıxır.
Əsas mənası "çöl", "bayır", "xarici", "kənarda olan" kimi anlayışları əhatə edir. Yəni, hansısa bir məkanın, binanın və ya ərazinin daxili hissəsinin əksidir. Məsələn, "qəsrin birunu" deyərkən, qəsrin divarları ilə əhatə olunmuş ərazinin kənarlarını, həyətini və ya həmin qəsrin ətrafını nəzərdə tuturuq.
Lüğətlərdə sadəcə "çöl" və "bayır" kimi tərcümələrin verilməsi sözün zənginliyini tam əks etdirmir. "Birun" daha çox məkanın mərkəzdən uzaqlığını, daxili mühitin kənarını, əsas hissədən ayrılmış və daha az əhəmiyyət kəsb edən hissəni ifadə edir. Bu baxımdan, "kənar", "xarici ərazi", "ətraf" kimi ifadələr də sözün mənasını daha dolğun şəkildə açıqlayır.
Maraqlı bir nüans da ondan ibarətdir ki, "birun" sözü həm fiziki məkanı, həm də məcazi mənada "xarici dünya", "uzaq diyarlar" kimi abstrakt anlayışları ifadə edə bilər. Tarixi kontekstdə isə sarayların və ya şəhərlərin müdafiə divarlarının xaricindəki ərazilər üçün də işlədilmişdir. Beləliklə, "birun" sadə bir coğrafi məkan ifadəsi deyil, tarixi və mədəni kontekstlə zəngin bir söz olduğundan tərcüməsində diqqətli olmaq lazımdır.