Birtumlu sözü, Azərbaycan dilində əsasən bitkilərin toxumlarının quruluşuna istinadən istifadə olunur. "Bax birtoxumlu" ifadəsi isə bu mənanı daha dəqiq şəkildə əks etdirir. Əslində, birtumlu bitkilər toxumlarının yalnız bir tumurcuğu (embrion) olması ilə xarakterizə olunur.
Bu, bitkinin çoxalması üçün mühüm bir xüsusiyyətdir. Çünki bir tumurcuqdan yalnız bir fidan inkişaf edə bilir. Çox vaxt birtumlu bitkilər çiçəklənmə xüsusiyyətlərinə görə də fərqlənirlər. Məsələn, çiçəklərinin ləçəklərinin sayı, erkəkciklərin və dişiciklərin quruluşu birtumlu bitkilərin təsnifatında rol oynayır.
Birtumlu bitkilərə çoxlu sayda növ daxildir, bunlara buğda, arpa, qarğıdalı, düyü və sair daxildir. Bu bitkilər insan qidasında və heyvandarlıqda geniş istifadə olunur və qlobal ərzaq təhlükəsizliyi üçün əhəmiyyətli rol oynayır. Onların iqtisadi əhəmiyyəti yüksək olduğundan, birtumlu bitkilərin tədqiqi kənd təsərrüfatı elminin əsas istiqamətlərindən biridir.
Maraqlı bir fakt kimi, birtumlu bitkilərin kökləri, yarpaqları və gövdələrinin quruluşu da müəyyən xüsusiyyətlərə malikdir. Bu xüsusiyyətlər onların müxtəlif ətraf mühit şərtlərinə uyğunlaşmasını təmin edir. Məsələn, bəzi birtumlu bitkilər quraqlığa, bəziləri isə suvarmaya daha çox dözümlüdür. Bu adaptasiyalar bitkinin davamlılığını və yayılmasını təmin edir.