izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Birənc (fars mənşəli) sözü köhnə Azərbaycan dilində "əziyyətsiz", "əzabsız" və "asan" mənalarında işlənmişdir. Bu, həm fiziki, həm də mənəvi çətinliklərin olmaması, bir işin ya da prosesin rahatlıqla, səylə və əziyyətlə üzləşmədən həyata keçirilməsi deməkdir. Köhnə ədəbiyyat nümunələrində tez-tez rast gəlinən bu söz, bir işin asanlıqla yerinə yetirilməsini ifadə edərək, müsbət bir kontekstdə işlənərdi.

Misal üçün, "Birənc yol tapdı" deyimi, birinin hər hansı bir məsələni asanlıqla, maneəsiz həll etdiyini göstərərdi. Yəni, qarşısına çıxan çətinlikləri asanlıqla dəf edib məqsədinə çatdığını bildirərdi. Sözün köhnə olması, müasir Azərbaycan dilində istifadəsinin azalmasına səbəb olsa da, tarixi kontekst baxımından əhəmiyyətini qoruyur və dilin zəngin leksikasını əks etdirir.

Verilmiş misal "Zakir, dəmi-əfsun elə şahmarə, dağılsın" ifadəsində "birənc" sözü, Zakirin sehrli gücünü və ya bacarığını işarə edir, onun işlərinin asanlıqla, əziyyətsiz yerinə yetirilməsini təsvir edir. Beləliklə, bu misal sözün köhnə ədəbi dildə necə istifadə olunduğunu göstərir.

Qeyd etmək lazımdır ki, "birənc" sözünün sinonimləri arasında "asan", "rahat", "sərnişin", "çətinliksiz" kimi sözlər yer alır. Ancaq "birənc" sözünün köhnə və daha poetik bir tona malik olması onu bu sinonimlərdən fərqləndirir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz