Birələmək (f. dan. birə daraşdırmaq, birə ilə doldurmaq, birəli etmək) feli, bir şeyin səthini, xüsusilə də tüklü bir səthi, birələr, yəni kiçik həşəratlar, parazitlər və ya digər kiçik canlılar ilə sıx şəkildə örtmək, dolduramaq mənasını verir. Bu, sadəcə həmin canlıların orada olması ilə məhdudlaşmır, əksinə, onların sayının çoxluğuna və səthə tamamilə yayılmasına işarə edir. Misal üçün, "Pişik yatdığı yeri bütün birələdi" cümləsində pişik yatdığı yer o qədər birə ilə dolu idi ki, demək olar ki, səthi görünməz qalmışdı.
Birələmək sözü, məcazi mənada da işlədilə bilər. Məsələn, əgər bir otaq əşyalarla, insanlarla və ya başqa şeylərlə o qədər sıx doludur ki, hərəkət etmək çətindir, onda bu vəziyyət də məcazi olaraq "birələmək" kimi ifadə oluna bilər. Bu istifadədə, "birə" sözü, sıxlıq və çoxluq hissi yaratmaq üçün istifadə edilən metaforik bir vasitədir. Yəni, "otaq əşyalarla birələnmişdi" deyəndə, otağın əşyalarla çox sıx dolduğunu, demək olar ki, hərəkət etməyə yer olmadığını bildirmiş oluruq.
Etimalogiyasına nəzər saldıqda, sözün fars dilindən keçərək Azərbaycan dilinə daxil olduğu aydın olur. Farsca "birə" kiçik həşərat deməkdir. Bu da sözün konkret və məcazi mənalarının əsasını təşkil edir.
Qısacası, "birələmək" sözü yalnız həşəratlarla örtülməni deyil, həm də bir şeyin hər hansı bir elementlə, obyektlə və ya varlıqla çox sıx və həddindən artıq dolu olmasını ifadə edən çox yönlü bir termindir.