Birəhmlik sözü Azərbaycan dilində köhnəlmiş bir sözdür və müasir dil istifadəsində nadir hallarda rast gəlinir. Lüğətlərdə "rəhmsizlik, amansızlıq, daşürəklilik" kimi tərcümə olunsa da, bu tərif sözün köhnə istifadə kontekstini tam əks etdirmir. Müasir dilin "rəhmsizlik" və "amansızlıq" kimi sinonimləri daha çox fiziki və ya emosional şiddəti, acımasızlığı ifadə edirsə, "birəhmlik" daha geniş bir məna kəsb edirdi.
Əslində "birəhmlik" sözü, həm rəhmsizlik, amansızlıq, həm də ədalətsizlik, haqsızlıq, qəddarlıq kimi mənfi keyfiyyətləri özündə birləşdirirdi. Sadəcə rəhmsizlik deyil, həm də əxlaqi prinsiplərin pozulması, insanlıqdan kənara çıxma mənasını da ehtiva edirdi. Bu mənada, sözügedən misaldakı Hacı Nuru'nun ifadəsindəki "birəhmlik" yalnız fiziki təcavüzü deyil, uşaqların başına gələn bütün bəlalardan, ədalətsizliyindən, haqsızlığından da bəhs edir.
Tarixi kontekstdə, "birəhmlik" sözü, adətən, güclülərin zəiflərə qarşı etdikləri ədalətsizliyə, haqsızlığa, onlara qarşı göstərilən qəddarlığa işarə edirdi. Bu, bir növ "insanlıqdan kənar" bir davranışı təsvir etmək üçün istifadə olunan bir termin idi. Sözün köhnəlməsi, müasir dilin daha dəqiq və spesifik ifadələr əldə etməsi ilə bağlıdır. Ancaq "birəhmlik" sözünün geniş və çoxcəhətli mənasını başa düşmək, o dövrün sosial və mədəni kontekstini daha dərindən anlamağa kömək edir.
Beləliklə, "birəhmlik" sözünün sadəcə "rəhmsizlik" kimi tərcümə edilməsi qeyri-kafidir. Onun mənasını tam anlamaq üçün tarixi kontekst, sosial və mədəni amillər nəzərə alınmalıdır. Söz, özündə amansızlıq, ədalətsizlik, haqsızlıq və qəddarlığın kompleks bir təsvirini ehtiva edirdi.