izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Birəğbət (fars. bi… və ər. rəğbət) sifəti olaraq "eybəcər, rəğbətsiz, çirkin" mənalarını ifadə edir. Kökündəki "bi" inkar edici ön əlavə olaraq, "rəğbət" isə sevgi, məhəbbət, xoşlama deməkdir. Beləliklə, "birəğbət" sözü əslində "rəğbətdən məhrum", "sevilməyən", "xoşlanılmayan" kimi daha geniş bir məna daşıyır. Bu, sadəcə fiziki görünüşlə bağlı deyil, həmçinin mənəvi keyfiyyətləri də əhatə edə bilər. Birəğbət bir şeyin və ya birinin cəlbedici olmamasından, xoşagəlməz və ya itkisi göz ardı edilə bilən olmağından xəbər verir.

Mirzə Süleyman bəyin istifadəsindəki nümunədə olduğu kimi ("…qapıdan girib çıxanda rəhmətlik atasının dalınca bir az deyinirdi və…"), sözün bir qədər daha incə, lakin yenə də mənfi bir konteksdə işlədilməsini görürük. Burada "birəğbət" daha çox "əhəmiyyətsiz", "diqqətə layiq olmayan" mənasında işlənmiş ola bilər. Yəni, atasının ölümündən sonra onunla bağlı xatirələr qapıdan girib çıxma kimi adi hərəkətlərlə yanaşı, yalnız kiçik bir deyinmə ilə yada salınır. Bu, həmin xatirələrin həqiqətən də az əhəmiyyətli, birəğbət olduğunu göstərir.

Qeyd etmək lazımdır ki, "birəğbət" sözü müasir Azərbaycan dilində nadir hallarda işlənir və əsasən klassik ədəbiyyat nümunələrində rast gəlinir. Ancaq sözün kökünə və mənasına nəzər saldıqda, onun həm estetik, həm də mənəvi qiymətləndirmələrdə istifadə oluna biləcəyini görürük. Sözün nadir işlənməsi isə onun daha çox ədəbi və ya ifadəli bir vasitə kimi qiymətləndirilməsinə dəlalət edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz