Biniyaz (fars. بنیاز) sözü Azərbaycan dilində "ehtiyacsız, ehtiyacı olmayan, möhtac olmayan" mənasında işlənir. Lüğətlərdəki bu qısa izahı daha genişləndirərək, sözün kökünə, etimologiyasına və istifadə kontekstlərinə toxuna bilərik.
Sözün farsca kökü olan " بنیاز" (buniyaz) "əsas, təməl, fundament" mənalarını da özündə ehtiva edir. Bu baxımdan, "biniyaz" sadəcə maddi ehtiyacdan azadlığı deyil, daha geniş mənada, həyatın əsas ehtiyaclarından, hətta ruhi və mənəvi ehtiyaclardan da asılı olmamağı ifadə edə bilər. Yəni, biniyaz insan həm maddi, həm də mənəvi cəhətdən özünü təmin edən, heç kimdən asılı olmayan, müstəqil və sərbəst bir şəxsiyyətdir.
Maraqlı bir nüans da ondan ibarətdir ki, "biniyaz" sözü müsbət bir konnotasiya daşıyır. Sadəcə ehtiyacı olmaması deyil, bu ehtiyacsızlığı özünün qazandığı müstəqillik və özünə inamı ilə əlaqələndirir. Belə bir insan özünün gücü və bacarığı ilə həyatda öz yerini tutmuş, özünü qoruya bilən bir varlıqdır. Bu səbəbdən, "biniyaz" sözü bəzən müsbət bir keyfiyyət kimi, özünəinamlı, müstəqil və güclü şəxsiyyəti təsvir etmək üçün də işlədilə bilər.
Qeyd etmək lazımdır ki, "biniyaz" sözü gündəlik nitqdə çox da geniş istifadə olunmur. Daha çox ədəbi üslubda, insanın müstəqilliyini və özünə inamını vurğulamaq üçün işlədilir.