izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Biməsrəf (fars. bi… və ər. məsrəf) sözü Azərbaycan dilində köhnəlməkdə olan, lakin hələ də bəzi kontekstlərdə istifadə olunan bir termindir. Əsas mənası "yersiz", "faydasız", "bihudə", "boş yerə" kimi ifadələrlə ifadə olunan hərəkət və ya xərcləri təsvir edir.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, Fars dilindəki "bi" ön şəkilçisi "olmamaq", "yoxluq", "məhrumiyyət" mənalarını ifadə edir. Ərəb dilindən götürülmüş "məsrəf" isə "xərc", "sərfiyyat", "pul xərcləməsi" kimi mənaları özündə ehtiva edir. Beləliklə, "biməsrəf" sözü əslində "xərcsiz", "sərfiyyatsız" kimi birbaşa mənaları ifadə etməsə də, bu mənalardan yaranan mənfi bir konnotasiya daşıyır. Yəni xərcin faydasız, yersiz, bəhrəsiz olması vurğulanır.

Müasir Azərbaycan dilində "biməsrəf" sözü daha çox məcaz mənada, əsasən pul xərcləməsi ilə əlaqədar istifadə olunur. Məsələn, "Biməsrəf yerə pul xərcləmə" deyəndə, pulun faydasız, heç bir nəticə verməyən bir işə sərf olunduğu ifadə edilir. Ancaq bu ifadə sadəcə pul xərcləməsi ilə məhdudlaşmır. Daha geniş mənada "biməsrəf" sözünü zaman, enerji və ya səy üçün də istifadə etmək olar. Məsələn, "Biməsrəf vaxt sərf etmək", "biməsrəf əmək sərf etmək" ifadələri də bu sözün geniş tətbiq sahəsini göstərir.

Qeyd edək ki, "biməsrəf" sözü, sinonimləri olan "yersiz", "faydasız", "bihudə" sözlərinə nisbətən daha köhnə və biraz da formal bir üslubda istifadə olunur. Ona görə də müasir dilin gündəlik danışıqlarında daha az rast gəlinir, ədəbi əsərlərdə və ya daha formal yazılarda istifadə olunma ehtimalı daha yüksəkdir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz